İcradan Araç Almak Riskli mi? İhale ve Tescil Süreci

Avukat Ramazan Yılmaz

5 gün önce

7 dakikada okunur

İcradan araç almak ilk bakışta cazip görünebilir. Galeri fiyatlarının altında, resmi bir yolla satılan araçlar, birçok kişi için avantajlı bir fırsat gibi algılanmaktadır. Ancak uygulamada, ihaleyi kazanan alıcıların bir kısmı beklenmedik sorunlarla karşılaşabilmektedir. Yediemin masraflarının yükselmesi, teslim sürecinin uzaması, üçüncü kişi iddiaları veya ihalenin feshi talepleri gibi durumlar, sürecin beklenenden daha karmaşık hale gelmesine yol açabilmektedir. Bu yazıda, icradan hacizli araç alınırken karşılaşılabilecek başlıca riskler ve sorunlar, ilgili mevzuat hükümleriyle birlikte ele alınmaktadır.

İçindekiler

İcradan Hacizli Araç Nasıl Alınır?
İcradan Araç Alırken En Büyük Riskler Nelerdir?
İcradan Alınan Hacizli Araçta İhale İptal Edilebilir mi?
Hacizli Araçta Üçüncü Kişi İstihkak İddiası Ne Anlama Gelir?
Önceki Devirlerin İptali ile İcra İhalesi Aynı Şey mi?
İcradan Alınan Araçta Ayıp Çıkarsa Ne Olur?
Hacizli Araçta Rehin, Birden Fazla Haciz ve Yediemin Sorunları

1. İcradan Hacizli Araç Nasıl Alınır?

Haczedilen araçlar, icra dairelerinin elektronik satış portalı üzerinden açık artırma usulüyle satılmaktadır. Artırma, genellikle muhammen kıymetin yüzde ellisi üzerinden başlatılmakta ve en yüksek teklifi veren kişiye ihale edilebilmektedir. Ancak teklifin belli bir alt sınırı geçmesi gerekmektedir.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 115. maddesi şu şekilde düzenlenmiştir:

''Birinci ve ikinci ihale, icra müdürü tarafından, ilanda belirlenen gün ve saatte, haczedilen malın muhammen kıymetinin yüzde ellisi üzerinden başlatılır. Şartların yerine gelmesi hâlinde mal, en yüksek teklif verene ihale edilir. Şu kadar ki, artırma bedelinin haczedilen malın muhammen kıymetinin yüzde ellisi ile o malla güvence altına alınan ve satış isteyenin alacağına rüçhanı olan alacakların toplamından hangisi fazla ise bu miktarı ve ayrıca bu miktara ilave olarak paraya çevirme ve paylaştırma masraflarını da geçmesi şarttır.''

''Artırmanın sona erdiği gün ve saatte şartların bulunması hâlinde, mal en yüksek teklif verene ihale edilmiş olur ve malın mülkiyeti ihale alıcısına geçer.''

''İhale alıcısının en yüksek teklifi verip de süresi içinde ihale bedelini yatırmaması hâlinde alınan teminat iade edilmeyip öncelikle satış masraflarından düşülmek üzere hak sahiplerine alacaklarına mahsuben ödenir.''

''İcra müdürü, elektronik satış portalında artırma bittikten sonraki ilk iş gününde artırmanın sonucuyla ilgili bir artırma sonuç tutanağı düzenler ve bu tutanaktaki bilgileri aynı gün satış portalında ilan eder. Tutanakta; ihalenin hangi gün ve saatte tamamlandığı, şartlar yerine gelmişse en yüksek teklifi verene malın ihale edildiği, tutanağın ilanından itibaren yedi gün içinde ihale bedelinin icra dairesi hesabına yatırılması gerektiği ve şartlar yerine gelmediği takdirde ihalenin hangi gerekçeyle yapılamadığı belirtilir.''

''Satış talebi teklif verme başladıktan sonra geri alınamaz. Teklif verme süresinin bitimine kadar borcun tamamen ödenmesi hâlinde satış durdurulur.''

''İcra müdürü, asgari ihale bedelinin teklif edilmediği, en yüksek teklif verenin ihale bedelini yatırmadığı veya teklif verme süresinin bitiminden önce borcun ödendiği hâllerde, ihalenin yapılamadığını veya iptal edildiğini tutanakla tespit eder. Asgari ihale bedelinin teklif edilmediği veya en yüksek teklif verenin ihale bedelini yatırmadığı hâllerde ikinci artırma, birinci artırmadaki şartlar çerçevesinde daha önce ilan edilen tarihte başlar.''

''Artırmada, alıcı çıkmazsa veya bu maddede yazılı şartlar gerçekleşmezse alacaklı, önceki satış talebinden kalan satış isteme süresi içinde satış günü verilmesini talep edebilir. Satış isteme süresi satış talebiyle birlikte durur ve duran bu süre, ihalenin yapılamadığına veya iptal edildiğine ilişkin tutanak tarihinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlar.''

''İcra müdürü, artırma bittikten sonraki ilk iş gününde elektronik satış portalından kaynaklanan teknik sebeplerle, artırmanın son on dakikası içinde teklif verilemediğini satış portalı kayıtlarından tespit ederse artırma süresinin bir gün uzatılmasına karar verir; kararda artırmanın başlayacağı ve biteceği tarih ve saatleri gösterir ve tüm bu hususları satış portalında derhâl duyurur. Bu durumda artırmanın başlangıç tarihi, artırma süresinin uzatılmasına karar verildiği tarihten itibaren üç günü geçemez. Bu süre içinde, daha önce en yüksek teklif veren teklifiyle bağlı olacağı gibi yeni istekliler de teminatı yatırmak suretiyle artırmaya katılabilir.''

Mülkiyet, artırmanın sona erdiği anda alıcıya geçebilmektedir. Bununla birlikte teslim ve trafik siciline tescil işlemleri daha sonraki aşamalarda gerçekleştirilmektedir. Bedelin, artırma sonuç tutanağının ilanından itibaren yedi gün içinde yatırılması gerekmekte; aksi halde teminatın iade edilmemesi söz konusu olabilmektedir.

2. İcradan Araç Alırken En Büyük Riskler Nelerdir?

İcradan araç alan kişilerin uygulamada karşılaşabildiği başlıca sorunlar şu şekilde sıralanabilir:

İhale tarihinden itibaren yedi gün içinde ihalenin feshi talebinde bulunulabilmesi,
Aracın yediemin otoparkında beklediği süre boyunca depolama masraflarının artması,
Teslim sırasında aracın beklenenden daha kötü durumda çıkması,
Üzerinde rehin veya başka hacizlerin bulunması,
Üçüncü kişilerin istihkak iddiasında bulunması,
Tescil işleminin uzaması nedeniyle aracın kullanılamaması.

Bu risklerin tamamı her dosyada ortaya çıkmayabilir. Ancak ihale öncesinde dosyanın, satış şartnamesinin, rehin ve haciz durumunun incelenmesi ile aracın yedieminde bizzat görülmesi, olası sorunların önceden fark edilmesine yardımcı olabilmektedir.

3. İcradan Alınan Hacizli Araçta İhale İptal Edilebilir mi?

İhalenin feshi talebi, alıcı açısından önemli bir risk oluşturabilmektedir. İhale tarihinden itibaren yedi gün içinde, kanunda sayılan kişiler tarafından icra mahkemesine şikâyet yoluyla ihalenin feshi istenebilmektedir.

İİK m. 134’ün ilgili kısmı şu şekildedir:

''İhalenin feshini, 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 281 inci maddesinde yazılı sebepler de dâhil olmak üzere yalnız satış isteyen alacaklı, borçlu, mahcuzun resmî sicilinde kayıtlı olan ilgililer ve sınırlı ayni hak sahipleri ile pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler yurt içinde bir adres göstermek koşuluyla icra mahkemesinden şikâyet yolu ile ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde isteyebilirler. Belirtilen kişiler dışında kalan kişilerce ihalenin feshinin talep edilmesi halinde mahkemece ihalenin feshi talebi dosya üzerinden ve kesin olarak reddedilir. İlgililerin ihale yapıldığı ana kadar cereyan eden muamelelerdeki yolsuzluklara en geç ihale günü ıttıla peyda ettiği kabul edilir.''

Fesih talebinin yapılması halinde, alıcı bedeli yatırmış olsa bile aracın teslimi ve tescili gecikebilmektedir. Talebin reddedilmesi durumunda talepte bulunan kişi hakkında para cezası uygulanması da mümkün olabilmektedir. Bununla birlikte sürecin uzaması, alıcı açısından zaman ve maliyet kaybına yol açabilmektedir.

Satış ilanının usulüne uygun tebliğ edilmemesi veya satılan malın esaslı vasıflarındaki hatanın sonradan öğrenilmesi halinde süre, öğrenme tarihinden itibaren işlemeye başlayabilmekte; ancak bu süre her halde ihale kararının portalda ilan edildiği tarihten itibaren bir yılı geçememektedir.

4. Hacizli Araçta Üçüncü Kişi İstihkak İddiası Ne Anlama Gelir?

İhalenin tamamlanmasından sonra üçüncü bir kişinin “bu araç benim” şeklinde iddiada bulunması mümkündür. Bu durum istihkak iddiası olarak adlandırılmaktadır. Araç borçlunun elindeyken haczedilmişse, üçüncü kişinin ıttıla tarihinden itibaren yedi gün içinde iddiada bulunması gerekebilmektedir. İİK m. 96’nın ilgili fıkrası şu şekildedir:

''Malın haczine muttali olan borçlu veya üçüncü şahıs, ıttıla tarihinden itibaren yedi gün içinde istihkak iddiasında bulunmadığı takdirde, aynı takipte bu iddiayı ileri sürmek hakkını kaybeder. İstihkak iddiasının yapıldığı veya istihkak davasının açıldığı tarihte istihkak müddeisi ile birlikte oturan kimseler yahut bu şahısların iş ortakları, iddianın yapıldığı tarihte veya istihkak davası 97 nci maddenin 9 uncu fıkrası gereğince açılmışsa davanın açıldığı tarihte malın haczine ıttıla kesbetmiş sayılırlar.''

İddianın ileri sürülmesi ve itiraz edilmesi halinde dosya icra mahkemesine intikal edebilmektedir. Mahkemenin takibin devamına karar vermesi durumunda üçüncü kişinin yedi gün içinde istihkak davası açması gerekebilmektedir.

Araç üçüncü kişinin elindeyken haczedilmişse durum farklı olabilmektedir. İİK m. 99 uyarınca alacaklıya yedi gün süre verilmekte; bu süre içinde dava açılmaması halinde üçüncü kişinin iddiasının kabul edilmiş sayılması mümkün olabilmektedir. Dava açılması durumunda ise satışın dava sonuçlanıncaya kadar yapılamaması söz konusu olabilmektedir. Bu tür süreçler, alıcı açısından belirsizlik ve gecikme riski taşıyabilmektedir.

5. Önceki Devirlerin İptali ile İcra İhalesi Aynı Şey mi?

Bazı dosyalarda, borçlunun hacizden önceki dönemde yaptığı devirlerin tasarrufun iptali davasına konu edilebildiği görülmektedir. Bu dava, esas itibarıyla borçludan özel yolla mal edinen kişiyi hedef alabilmektedir. İcra ihalesiyle araç alan kişinin durumu ise dosyanın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilmektedir.

Tasarrufun iptali ile ihalenin feshi farklı hukuki yollardır. Bununla birlikte ihale öncesinde dosyanın incelenmesi sırasında, aracın daha önceki devirlerine ilişkin bilgi edinilmesi faydalı olabilmektedir. Özellikle yakın akrabalar arasındaki düşük bedelli veya karşılıksız devirler, bazı durumlarda risk unsuru taşıyabilmektedir.

6. İcradan Alınan Araçta Ayıp Çıkarsa Ne Olur?

Aracın tesliminden sonra motor arızası, kaza kaydı, kilometre düşürme gibi ayıpların ortaya çıkması mümkündür. Bu durumda alıcının başvurabileceği yollar sınırlı olabilmektedir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 280. maddesi şu hükmü içermektedir:

''Cebrî artırmalarda zapttan ve ayıptan sorumluluğa ilişkin hükümler uygulanmaz. Artırmadan mal alan kişi, o mala, tapu siciline veya satış koşullarına ya da kanuna göre belirli olan durumu, hakları ve yükleri ile birlikte malik olur. İsteğe bağlı açık artırmalarda satıcı, satılanın zaptından ve ayıplarından sorumludur. Ancak, aldatma durumu dışında, artırma koşullarında açıkça belirtip duyurmak suretiyle bu sorumluluktan kurtulabilir.''

Bu düzenleme nedeniyle, cebrî artırmada ayıptan sorumluluk kural olarak söz konusu olmayabilir.. Alıcının, aracın “olduğu gibi” satıldığını kabul etmiş sayılması mümkündür. Esaslı vasıf hatasına dayalı ihalenin feshi talebi ayrı bir yol olarak değerlendirilebilmekle birlikte, bunun da süreye tabi olduğu unutulmamalıdır.

Bu nedenle ihale öncesinde aracın yedieminde görülmesi ve mümkünse teknik inceleme yaptırılması, olası sorunların önceden fark edilmesine katkı sağlayabilmektedir.

7. Hacizli Araçta Rehin, Birden Fazla Haciz ve Yediemin Sorunları

Uygulamada alıcıların sıklıkla karşılaştığı sorunlardan biri yediemin masraflarıdır. Araç, ihale sürecinde veya fesih/istihkak iddiası nedeniyle yediemin otoparkında beklediği süre boyunca depolama ücreti işleyebilmektedir. Bu masrafların, teslim sırasında alıcıdan talep edilmesi mümkündür.

Araç üzerinde banka rehni veya başka dosyalardan kaynaklanan hacizler bulunabilmektedir. Satış bedelinin dağıtımı, masraflar ve rüçhanlı alacaklar dikkate alınarak yapılmaktadır. Sicildeki kayıtların ne zaman terkin edileceği ise dosyanın seyrine bağlı olabilmektedir. Tescil işleminin uzaması halinde alıcı, mülkiyeti kazanmış olsa bile aracı kullanamayabilmektedir.

Teslim aşamasında aracın çalışır durumda olmaması, anahtar eksikliği veya yediemin otoparkının uzak olması gibi pratik sorunlar da ortaya çıkabilmektedir.

İhale öncesinde dosyanın, satış şartnamesinin, rehin ve haciz durumunun incelenmesi ile aracın yerinde görülmesi, bu risklerin bir kısmının önceden değerlendirilmesine imkân tanıyabilmektedir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut bir dosyaya ilişkin hukuki görüş niteliği taşımamaktadır. Her olayın özelliklerine göre uygulanacak kurallar ve süreler farklılık gösterebileceğinden, işlem yapılmadan önce güncel mevzuatın ve ilgili dosyanın ayrıca değerlendirilmesi uygun olabilecektir.

İcradan hacizli araç satın almak riskli mi? İhalenin feshi, istihkak, ayıp, yediemin masrafları ve tescil riskleri

Hukuki Dayanaklar

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 96, 99, 115, 134
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 280

İstanbul Anadolu Adliyesi – İlgili Rehberler

İstanbul Anadolu (Kartal) Adliyesi Ağır Ceza Mahkemeleri Telefon ve Dahili Numaraları

Kartal Avukat Rehberi ve Hukuki Danışmanlık

Online Hukuki Danışmanlık ve Avukat Faaliyetleri Avukata Sor İstanbul

İstanbul Ceza Avukatı | Ağır Ceza, Asliye Ceza ve Soruşturma Süreçlerinde Etkin Savunma

İcra ve iflas hukuku (çalışma alanı)

Alo Adalet 135 Hattı Nedir? Kimler Başvurabilir, Nasıl Çalışır?

Kurumsal Bilgilendirme ve İç Bağlantılar

Sitemizde yer alan tüm içerikler, ziyaretçilerimizin hukuki bilgiye daha hızlı ve doğru şekilde ulaşabilmesi amacıyla hazırlanmıştır. İlgili hukuki konular hakkında detaylı bilgi almak, güncel yayınlarımızı incelemek veya uzman ekibimizle iletişime geçmek için aşağıdaki sayfaları ziyaret edebilirsiniz:

Bu bağlantılar, site içerisinde ilgili içeriklere daha kolay ulaşmanızı sağlamak ve hukuki bilgilendirme sürecini daha verimli hale getirmek amacıyla sunulmuştur.