%20(1).png)
Uçağım İptal Edildi, Uçak Rötar Yaptı Tazminat Nasıl Alınır
- 17 Şub
- 7 dakikada okunur
Güncelleme tarihi: 26 Şub
ÖZET: Havayolu ile seyahat eden yolcuların hakları, Türkiye’de SHY-YOLCU Yönetmeliği ile yasal güvence altına alınmıştır. 2024 sonu itibarıyla güncellenen mevzuat uyarınca; uçuş iptali, uçağa kabul edilmeme ve 3 saati aşan teknik rötarlarda yolcuların mesafeye göre 100 Avro ile 600 Avro arasında tazminat hakkı bulunmaktadır. Bu rehber; bilet iadesi, ücretsiz konaklama, ikram hizmetleri ve olağanüstü hallerde havayolunun sorumluluğunu SHY-YOLCU madde metinlerini esas alarak, 2026 yılı güncel verileriyle ele almaktadır.
İÇİNDEKİLER - Uçak Rötar
1. Yolcu Hakları Yönetmeliği (SHY-YOLCU) Nedir ve Kapsamı Nedir?
Yönetmeliğin Amacı
SHY-YOLCU Yönetmeliği’nin 1. maddesine göre bu düzenlemenin amacı: "Havayolu ile seyahat eden yolcuların sahip olduğu haklar ve bu hakların geçerli olduğu durumlar ile yolcuların uçağa kabul edilmediği, uçuşlarının iptal edildiği ve uçuşlarının ertelendiği durumlardaki asgari haklarını belirlemek ve düzenlemektir."
Uygulama Kapsamı
Yönetmeliğin 2. maddesi, hangi uçuşların bu koruma altında olduğunu net bir şekilde çizmiştir.
Buna göre:
Türk menşeli havayolu şirketlerinin (THY, Pegasus, AJet vb.) Türkiye’deki havaalanlarına veya havaalanlarından yaptıkları tüm uçuşlar,
Yabancı menşeli şirketlerin Türkiye’deki havaalanlarından gerçekleştirdikleri tüm uçuşlar,
Onaylanmış rezervasyonu olan ve ilan edilen saatte (veya saat belirtilmediyse kalkıştan en geç 45 dakika önce) check-in işlemini tamamlayan tüm yolcular bu yönetmelik kapsamındadır.
Kapsam Dışı Durumlar: Madde 2/c uyarınca: "Ücretsiz seyahat eden yolcular ve doğrudan veya dolaylı olarak halka açık olmayan indirimli biletle seyahat eden yolcular" (personel biletleri vb.) bazı tazminat haklarından yararlanamayabilir. Ancak mil veya puanlarla alınan biletler bu kısıtlamanın dışındadır; yani millerinizle aldığınız biletlerde de tüm tazminat haklarına sahipsiniz.
2. Uçağa Kabul Edilmeme (Overbooking) ve Gönüllü Feragat Hakları
Havayolu şirketleri, bazen uçağın kapasitesinden fazla bilet satışı gerçekleştirebilir. Bu durum "Overbooking" olarak adlandırılır.
Gönüllü Bulma Zorunluluğu
Madde 5 (1) uyarınca: "Uçuşu icra eden hava taşıma işletmesi, bir uçuşta uçağa kabul edilmeme durumunun öngörülmesi halinde, öncelikle ilgili yolcu ile uçuşu icra eden hava taşıma işletmesi arasında mutabık kalınacak menfaatler karşılığında rezervasyonundan feragat edecek gönüllüler bulmak için duyuru yapar."
Eğer gönüllü olursanız, havayolu ile anlaştığınız ekstra menfaatlerin (çek, mil, nakit para vb.) yanı sıra bilet ücret iadesi veya güzergah değişikliği haklarından da (Madde 9) yararlanırsınız.
Uçağa İrade Dışı Kabul Edilmeme
Gönüllü çıkmaması durumunda işletme, bazı yolcuları kendi iradeleri dışında uçağa kabul etmeyebilir. Bu durumda Madde 5 (3) devreye girer: "Yolcuların iradeleri dışında uçuşa kabul edilmemeleri durumunda, uçuşu icra eden hava taşıma işletmesi derhal 8 inci (Tazminat), 9 uncu (İade/Güzergah Değişimi) ve 10 uncu (Hizmet) maddelerde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmek zorundadır."
3. Uçuş İptali ve Uçak Rötar Durumunda Yolcu Hakları ve Bilgilendirme Yükümlülüğü
Uçuşun iptal edilmesi, planlanan seferin hiç gerçekleşmemesi halidir. Bu durumda yolcunun tazminat hakkı, iptalin kendisine ne zaman bildirildiğine bağlıdır.
Tazminat Doğuran Şartlar
Madde 6 (2) uyarınca yolcular, şu durumlarda tazminat hakkına sahiptir:
En az iki hafta önce bildirim yapılmadıysa,
İki hafta ile yedi gün arasında bildirim yapılıp; kalkışı orijinal saatten en fazla 2 saat önce, varışı ise en fazla 4 saat sonra olan bir alternatif güzergah sunulmadıysa,
Yedi günden kısa süre kala bildirim yapılıp; kalkışı orijinal saatten en fazla 1 saat önce, varışı ise en fazla 2 saat sonra olan bir alternatif sunulmadıysa.
Uçuş İptali ve Uçak Rötar İspat ve İletişim Sorumluluğu
Havayolu, yolcuyu bilgilendirdiğini kanıtlamak zorundadır. Ancak Madde 6 (6) kritik bir istisna getirir: "Yolcu iletişim bilgisinin, hava taşıma işletmesince talep edilmesine karşın hava taşıma işletmesine verilmemesi veya yanlış verilmesi durumunda, hava taşıma işletmesi sorumluluktan kurtulur." Bu nedenle bilet alırken iletişim bilgilerinin doğru girilmesi hukuki hakların korunması adına elzemdir.
4. Uçuş Tehiri (Rötar) ve 3 Saat Kuralı (Yeni Düzenleme)
Gecikme durumlarında yolculara sunulacak yardımın kapsamı uçuş mesafesine göre belirlenir.
Madde 7 (1) uyarınca yardım süreleri:
1500 km altı ve iç hatlar için: 2 saat ve üzeri gecikme,
1500 - 3500 km arası uçuşlar için: 3 saat ve üzeri gecikme,
3500 km üzeri uçuşlar için: 4 saat ve üzeri gecikme.
Teknik Arıza Nedeniyle Uçak Rötar Gecikmede Tazminat Devrimi
10/12/2024 tarihli Resmi Gazete değişikliği ile yönetmeliğe eklenen Madde 7 (3), yolcu lehine en büyük kazanımlardan biridir: "Uçuşların teknik ve operasyonel nedenlerle tehir edilmesi ve yolcunun planlanan son varış yerine 3 saat ve daha fazla sürede ulaştırılması halinde, uçuşu icra eden hava taşıma işletmesi derhal 8 inci (Tazminat) ve 9 uncu maddelerde belirtilen yükümlülükleri yerine getirir."
Bu düzenleme ile; uçuş iptal edilmese dahi, teknik bir sorun nedeniyle varış noktasına 3 saat geç ulaşıldığında, yolcu sanki uçuşu iptal edilmiş gibi tazminat talep edebilecektir.
5. Uçak Rötar Tazminat Hakkı: İç ve Dış Hatlarda Ödenecek Tutarlar
Tazminat miktarları SHY-YOLCU kapsamında Euro bazlı belirlenmiş olup, ödeme günündeki TCMB kuru üzerinden TL olarak ödenir.
Madde 8 (1) uyarınca ödenecek tazminat tutarları:
İç Hat Uçuşları: 100 Avro (Sabit)
Dış Hat - 1500 km veya daha kısa: 250 Avro
Dış Hat - 1500 ile 3500 km arası: 400 Avro
Dış Hat - 3500 km’den uzun: 600 Avro
Tazminatın %50 İndirilebileceği Durumlar
Madde 8 (3) uyarınca: Havayolu şirketi size alternatif bir uçuş teklif ederse ve bu uçuşla varış yerinize ulaşımınız; kısa mesafede 2 saati, orta mesafede 3 saati, uzun mesafede 4 saati aşmazsa, şirket tazminat tutarını %50 oranında indirme hakkına sahiptir.
Uçak Rötar Tazminatı Ödeme Şekli
Madde 8 (4) uyarınca: Tazminat nakit, elektronik banka havalesi veya çekle ödenir. Seyahat fişi (voucher) veya mil teklifi ancak yolcunun imzalı mutabakatı varsa mümkündür. Zorla "çek" veya "indirim kuponu" verilmesi yönetmeliğe aykırıdır.
6. Geri Ödeme veya Güzergah Değişikliği Hakkı
Uçuşun iptal edildiği veya uçağa kabul edilmediğiniz durumlarda size üç seçenek sunulmalıdır.
Madde 9 (1) uyarınca yolcunun tercih hakları:
Seçenek (a): Bilet ücretinin tamamının iade edilmesi (en geç 7 gün içinde) ve gerekliyse seyahatin ilk başlangıç noktasına ücretsiz dönüş uçuşu.
Seçenek (b): Benzer taşıma şartları altında, en erken fırsatta son varış yerine güzergah değişikliği.
Seçenek (c): Yolcunun uygun göreceği daha sonraki bir tarihte güzergah değişikliği.
Önemli: Gecikme süresi 5 saati aştığında, yolcu gitmekten vazgeçerse Madde 9 (1/a) uyarınca bilet ücretinin tamamını geri alma hakkına sahip olur.
7. Hizmet Hakkı: Ücretsiz İkram, Haberleşme ve Konaklama
Bekleme süresi boyunca havayolunun "bakım" yükümlülüğü vardır.
Madde 10 uyarınca bedelsiz sağlanması gereken hizmetler:
İkram: Gecikme süresine uygun olarak; içecekler (2 saat), kahvaltı veya yemek (3-5 saat), ilave hafif ara öğün (5 saat üzeri).
Haberleşme: Süre kısıtlaması olmaksızın iki telefon görüşmesi, faks mesajı veya e-posta hizmeti.
Konaklama: Bir veya daha fazla gece konaklama gerektiğinde otelde konaklama ve havalimanı-otel arası ulaşım.
Kritik Not: Havayolu bu hizmetleri sunmazsa, makul ölçüde yaptığınız harcamaların (yemek fişi, otel faturası vb.) bedelini sonradan şirketten rücu edebilirsiniz.
8. Üst ve Alt Hizmet Sınıfına Yerleştirme (Upgrade/Downgrade)
Sınıf Yükseltme (Upgrade)
Madde 11 (1) uyarınca: "Uçuşu icra eden hava taşıma işletmesi, bir yolcuyu biletin satın alındığı hizmet sınıfından daha üst bir hizmet sınıfına yerleştirdiği takdirde herhangi bir ek ödeme talep edemez."
Sınıf Düşürme (Downgrade)
Madde 11 (2) uyarınca: Eğer ekonomi sınıfına düşürüldüyseniz, bilet farkının iadesine ek olarak mesafe dilimine göre bilet ücretinin %30, %50 veya %75’i oranında tazminat alırsınız.
9. Olağanüstü Haller: Tazminat Hakkını Ortadan Kaldıran Durumlar
Havayolları, tazminat ödememek için en çok bu maddeye sığınmaktadır. Ancak "olağanüstü hal" kavramı sınırsız değildir.
Madde 6 (4) uyarınca: "Uçuşu icra eden hava taşıma işletmesi, tüm tedbirleri almasına rağmen olağanüstü hallerin iptale neden olduğunu kanıtlayabildiği takdirde 8 inci madde hükümlerine göre tazminat ödemekle yükümlü olmaz."
Olağanüstü Haller Nelerdir? (Madde 4/ğ):
Siyasi istikrarsızlık ve terör riskleri,
Uçuşa uygun olmayan ağır meteorolojik şartlar (Fırtına, yoğun kar vb.),
Doğal afetler (Deprem, yanardağ patlaması vb.),
Grev (Genellikle genel grevler kast edilir; havayolunun kendi personelinin grevi tartışmalıdır),
Beklenmedik uçuş emniyeti noksanlıkları.
Önemli: Rutin teknik arızalar, personel eksikliği veya operasyonel hatalar "olağanüstü hal" sayılmaz. 2026 yılı itibarıyla Yargıtay uygulamaları, teknik arızaların havayolu işletmesinin risk alanında olduğunu kabul etmektedir.
10. Yolculara Haklarını Bildirme ve İspat Yükümlülüğü
Havayolu, yolcuyu sadece sözlü olarak geçiştiremez.
Madde 15 (2) uyarınca: "Yolcuyu uçağa kabul etmeyen veya bir uçuşu iptal eden hava taşıma işletmesi, etkilenen her yolcuya bu Yönetmeliğe göre tazminat ve yardım kurallarını belirleyen yazılı bir bildirim sunmakla yükümlüdür."
Eğer bu bildirim size yapılmadıysa ve siz haklarınızı bilmediğiniz için daha düşük bir tazminatı veya kuponu kabul ettiyseniz, Madde 16 (2) uyarınca sonradan ek tazminat davası açma hakkınız saklıdır.
11. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
S1: Uçuşum 4 saat rötar yaptı ama iptal olmadı. Tazminat alabilir miyim?
Evet. Aralık 2024 güncellemesi (Madde 7/3) uyarınca, teknik veya operasyonel nedenlerle varış yerinize 3 saatten fazla geç ulaştıysanız tazminat hakkınız doğar.
S2: Havayolu "operasyonel neden" diyor, bu ne demek?
Genellikle teknik arıza veya personel planlaması kastedilir. Bunlar olağanüstü hal değildir; tazminat almanız gerekir.
S3: Hava durumu nedeniyle uçuş iptal olursa tazminat ödenir mi?
Eğer hava durumu gerçekten uçuş güvenliğini tehlikeye atıyorsa (pist kapalılığı, fırtına vb.), havayolu tazminat ödemez. Ancak yeme-içme ve konaklama hizmetini (Madde 10) sağlamakla hala yükümlüdür.
S4: Aktarmalı uçuşta ilk uçağım rötar yaptı ve ikinciyi kaçırdım. Ne olur?
Biletiniz "tek bir rezervasyon numarası (PNR)" altındaysa, havayolu sizi varış yerinize ulaştırmak zorundadır. Varış yerinize nihai olarak 3 saatten geç ulaşırsanız tazminat hakkınız doğar.
S5: Tazminat hakkı ne zaman zamanaşımına uğrar?
Türk Borçlar Kanunu ve Türk Sivil Havacılık Kanunu uyarınca bu tür tazminat talepleri genellikle 2 yıllık zamanaşımına tabidir.
S6: Bebek bileti için tazminat ödenir mi?
Rezervasyonu onaylanmış bir bilete sahip her yolcu (bebek dahil) yönetmelik kapsamındadır ve mesafeye göre tam tazminat hakkına sahiptir.
S7: Havayolu paramı iade etmiyor, ne yapmalıyım?
Önce havayoluna yazılı ihtar çekilmeli, sonuç alınamazsa SHGM’ye şikayette bulunulmalı veya Tüketici Hakem Heyeti/Mahkemesi süreci başlatılmalıdır.
12. Hukuki Danışmanlık ve Tazminat Takibi Süreçleri
Havayolu şirketleri, kurumsal yapıları gereği tazminat taleplerine çoğunlukla "olağanüstü hal" gerekçesiyle olumsuz yanıt vermektedir. Bu noktada profesyonel hukuki destek, hak kaybının önlenmesi açısından kritiktir.
YILMAZ & TATLİ Hukuk ve Danışmanlık Bürosu olarak, havayolu yolcu haklarının takibi ve tazminat süreçlerinin yönetilmesi alanında müvekkillerimize uzman kadromuzla hizmet sunmaktayız.
Tazminat Analizi: Uçuş verilerinizin ve gecikme nedenlerinin SHY-YOLCU kapsamında incelenerek tazminat miktarının netleştirilmesi.
İdari Başvurular: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) nezdinde şikayet dosyalarının hazırlanması ve takibi.
Dava Süreçleri: Tüketici Hakem Heyetleri ve Tüketici Mahkemeleri nezdinde tazminat davalarının açılması, "olağanüstü hal" iddialarının teknik verilerle (meteoroloji raporları, uçuş kayıtları) çürütülmesi.
Rücu Davaları: Havayolunun sağlamadığı konaklama ve ulaşım masraflarının yasal faiziyle tahsili.
İletişim Bilgilerimiz:
Adres: Helis More Residence, Yalı Mah. Kadir Sk. No:14 Kartal/İstanbul
E-posta: yilmaztatlihukuk@gmail.com
ÖNEMLİ UYARI: Bu rehber, SHY-YOLCU Yönetmeliği ve güncel mevzuat hükümleri çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her uçuşun gecikme sebebi, teknik verileri ve bildirim süreleri farklılık gösterdiğinden, somut olay bazında hak kaybına uğramamak için bir avukatın hukuki mütalaasının alınması tavsiye edilir. YILMAZ & TATLİ Hukuk, bu metindeki genel bilgiler ışığında profesyonel hukuki destek alınmadan gerçekleştirilen işlemlerin sonuçlarından sorumlu tutulamaz.
Etiketler: Havayolu Yolcu Hakları, Uçuş İptali Tazminatı, Rötar Tazminatı Hesaplama, SHY-YOLCU, Uçak Bileti İadesi, Overbooking Hakları. Kategori: Havacılık ve Tüketici Hukuku
Yorumlar