.jpg)
İstanbul'da Zorunlu ve İhtiyari Arabuluculuk
İstanbul gibi günde binlerce hukuki uyuşmazlığın adliyelere taşındığı bir metropolde, "dava açmadan önce arabulucuya gitmem şart mı?" sorusu artık neredeyse her hukuki ihtilafın başlangıç noktası hâline gelmiştir. Bu rehberde, İstanbul özelinde zorunlu (dava şartı) arabuluculuk ile ihtiyari arabuluculuk arasındaki farkları, kapsamdaki uyuşmazlık türlerini, güncel mevzuatı, süreç işleyişini, 2026 yılı ücret tarifesini ve uygulamada sık karşılaşılan sorunları; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (HUAK) başta olmak üzere ilgili kanun metinlerine dayanarak ele alacağız.
1. Arabuluculuk Nedir? Hukuki Dayanağı ve Amacı
Arabuluculuk, Türk hukukunda temel olarak 7/6/2012 tarihli ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ile düzenlenmiştir. Kanunun amacı, madde 1'de şu şekilde ifade edilmiştir:
"Bu Kanunun amacı, hukuk uyuşmazlıklarının arabuluculuk yoluyla çözümlenmesinde uygulanacak usul ve esasları düzenlemektir."
Kanunun kapsamı ise aynı maddenin ikinci fıkrasında belirtilmiştir:
"Bu Kanun, yabancılık unsuru taşıyanlar da dâhil olmak üzere, ancak tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri iş veya işlemlerden doğan özel hukuk uyuşmazlıklarının çözümlenmesinde uygulanır. Şu kadar ki, aile içi şiddet iddiasını içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir."
Arabuluculuk yalnızca tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği özel hukuk uyuşmazlıklarında uygulanabilir. Kamu düzenine ilişkin, tarafların iradesiyle sona erdirilemeyecek uyuşmazlıklar (örneğin boşanma davasının kendisi, velayet, nüfus kayıtlarının düzeltilmesi gibi) arabuluculuğa elverişli değildir.
Aile içi şiddet iddiası içeren uyuşmazlıklar kanunen arabuluculuk dışında tutulmuştur; bu, mağdurun zayıf taraf konumunda arabuluculuk masasına oturmaya zorlanmasının önüne geçmeyi amaçlayan istisnai bir düzenlemedir.
Arabuluculuk, hâkimin yerine geçen bir yargılama faaliyeti değildir; arabulucu, çözümü dayatmaz, tarafların kendi çözümlerini üretmelerine aracılık eder.
Arabuluculuğun en önemli iki ilkesi gizlilik ve iradîliktir. HUAK madde 4 uyarınca arabulucu, kendisine sunulan bilgi ve belgeleri gizli tutmakla yükümlüdür; taraflar da bu gizliliğe uymak zorundadır. HUAK madde 5 kapsamında, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça, arabuluculuk daveti, sürece katılma isteği veya süreç içinde ortaya konan görüş ve teklifler, sonradan açılacak bir davada veya tahkimde delil olarak ileri sürülemez.
2. Zorunlu (Dava Şartı) Arabuluculuk ile İhtiyari Arabuluculuk Arasındaki Fark
2.1. İhtiyari Arabuluculuk
İhtiyari arabuluculukta taraflar, kanunen herhangi bir zorunluluk bulunmamasına rağmen, uyuşmazlıklarını dava açmadan önce (ya da dava sırasında) gönüllü olarak arabulucuya taşırlar. Miras uyuşmazlıkları, komşuluk hukukundan doğan bazı anlaşmazlıklar, sözleşmeden doğan genel alacak talepleri, aile hukukunda nafaka miktarı veya mal rejiminin tasfiyesi gibi konular ihtiyari arabuluculuğa elverişli örnekler arasında sayılabilir.
2.2. Zorunlu (Dava Şartı) Arabuluculuk
Zorunlu arabuluculukta ise kanun koyucu, belirli uyuşmazlık türlerinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasını, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) madde 114 anlamında bir dava şartı olarak öngörmüştür. Bu şart yerine getirilmeden açılan dava, HUAK'ın ilgili maddelerinde ve özel kanunlarda öngörülen usul çerçevesinde esasa girilmeksizin usulden reddedilir.
Burada önemli bir noktanın altını çizmek gerekir: Zorunlu olan, arabulucuya başvurmaktır; anlaşmak değildir. Taraflar arabulucu önünde bir araya gelmek zorundadır, ancak anlaşıp anlaşmamak tamamen kendi iradelerine bağlıdır. Bu nedenle doktrinde ve uygulamada sistem sıklıkla "yarı zorunlu-yarı gönüllü" (hibrit) bir model olarak tanımlanmaktadır: başvuru zorunlu, sonuç iradidir.
3. İstanbul'da Dava Şartı Arabuluculuk Kapsamındaki Başlıca Uyuşmazlıklar
3.1. İş Hukuku Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk
Bireysel veya toplu iş sözleşmesinden kaynaklanan işçi-işveren uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk, 12/10/2017 tarihli ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 3. maddesiyle sisteme girmiştir. Bu kapsamda değerlendirilen başlıca talepler:
Kıdem tazminatı
İhbar tazminatı
Fazla mesai (fazla çalışma) ücreti alacağı
Yıllık izin ücreti, ücret alacağı ve diğer işçilik alacakları
İşe iade talepleri
İşe iade davalarında kritik süre uyarısı: İş Kanunu madde 20 uyarınca işe iade talebi bakımından, arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılması gerekmektedir. Bu süre hak düşürücü niteliktedir; kaçırılması durumunda işe iade hakkı tamamen kaybedilebilir. İşçilik alacaklarına dair genel zamanaşımı süreleri ise arabuluculuk bürosuna başvuru tarihinden son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar işlemez; bu, HUAK madde 16/2 kapsamında düzenlenen genel bir korumadır.
3.2. Ticari Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk
Ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na (TTK) 6/12/2018 tarihli ve 7155 sayılı Kanun 20. maddesiyle eklenen 5/A maddesi ile 1 Ocak 2019 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. Madde metni şöyledir:
"MADDE 5/A- (1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. (2) Arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren altı hafta içinde sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hâllerde arabulucu tarafından en fazla iki hafta uzatılabilir."
Buradaki kritik ölçüt, uyuşmazlığın "konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak veya tazminat talebi" olup olmadığıdır. Buna göre:
Dava şartı arabuluculuk kapsamına giren örnekler: cari hesap alacağı davaları, itirazın iptali davaları, menfi tespit ve istirdat davaları (belirli tarih sonrası açılanlar bakımından), sigorta rücu davaları, çekten kaynaklanan alacak talepleri.
Kapsam dışında kalan örnekler: ortaklıktan çıkarma/çıkma davaları, şirket genel kurul kararının iptali davaları, tespit davaları (para alacağına yönelik olmayanlar) — bunlarda arabuluculuk ihtiyaridir.
Ayrıca uyuşmazlığın TTK madde 4 anlamında "ticari dava" (mutlak veya nispi ticari dava) niteliğini taşıması da ön koşuldur; taraflardan birinin tacir olmadığı ya da işin ticari işletmeyle ilgisinin bulunmadığı durumlarda TTK m.5/A uygulanmaz.
3.3. Tüketici Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk
Tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğan uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 73/A maddesi ile düzenlenmiştir. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli husus, tüketici hakem heyeti ile arabuluculuk arasındaki görev ayrımıdır:
Uyuşmazlık değeri, Ticaret Bakanlığı tarafından her yıl güncellenen parasal sınırın altında ise, önce Tüketici Hakem Heyetine başvurulması zorunludur; bu durumda arabuluculuk dava şartı olarak devreye girmez.
2026 yılı için bu parasal sınır, 23/12/2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan tebliğ uyarınca 186.000 TL olarak belirlenmiştir (bir önceki yıla göre %25,49 yeniden değerleme oranında artış).
Uyuşmazlık değeri bu tutarın üzerinde ise, Tüketici Mahkemesinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır.
Tüketici uyuşmazlıklarında mali yük açısından önemli bir ayrıcalık da mevcuttur: Anlaşma sağlanması hâlinde tüketicinin ödemesi gereken arabuluculuk ücretinin önemli bir kısmı, Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanmaktadır; ücretin geri kalan kısmı ise anlaşma tutarı üzerinden karşı taraf (satıcı/sağlayıcı) tarafından ödenir.
3.4. Kira İlişkisinden Doğan Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk
Kira hukukunda zorunlu arabuluculuk, nispeten yeni bir düzenlemedir. 7445 sayılı Kanun ile getirilen değişiklik 1 Eylül 2023 tarihinden itibaren yürürlüktedir ve bu tarihten sonra açılan davalarda uygulama alanı bulur. Kapsamına giren başlıca dava türleri:
Kiralananın tahliyesine ilişkin davalar (kira bedelinin ödenmemesi, ihtiyaç, yeniden inşa/imar, yazılı tahliye taahhüdü gibi sebeplere dayalı)
Kira tespit davaları
Kira uyarlama davaları (TBK m.138 kapsamında aşırı ifa güçlüğü hâlleri dâhil)
Kira alacağına ilişkin davalar
İstisna: İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz gibi geçici hukuki koruma taleplerinde arabuluculuk şartı aranmaz; bu talepler doğrudan mahkemeye yöneltilebilir.
3.5. Ortaklığın Giderilmesi ve Kat Mülkiyeti Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk
Aynı düzenlemeler kapsamında, ortaklığın giderilmesi (izale-i şüyu) davaları ile kat mülkiyeti mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklar da dava şartı arabuluculuk kapsamına dâhil edilmiştir. Site yönetimi ile kat maliki arasındaki aidat alacağı uyuşmazlıkları, ortak alan kullanımından doğan anlaşmazlıklar bu başlık altında değerlendirilebilir.
3.6. Kapsam Dışında Kalan Başlıca Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk
Boşanma, velayet, soybağı gibi şahıs varlığına ilişkin aile hukuku davaları arabuluculuğa elverişli değildir.
Aile içi şiddet iddiası içeren her türlü uyuşmazlık, HUAK madde 1/2 uyarınca arabuluculuk dışındadır.
Ceza hukukunda "arabuluculuk" değil, ayrı bir kurum olan uzlaştırma (CMK m.253 vd.) uygulanır; bu ikisi karıştırılmamalıdır.
İşçi-işveren uyuşmazlıkları dışındaki iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit davaları, 7036 sayılı Kanun m.3/1 uyarınca dava şartı arabuluculuk kapsamı dışında tutulmuştur — bu istisna sıklıkla gözden kaçırılan bir noktadır.
4. İstanbul'da Arabuluculuk Süreci Nasıl İşler?
4.1. Başvuru: İstanbul'daki Arabuluculuk Büroları
Dava şartı arabuluculuk başvurusu, uyuşmazlığın niteliğine göre yetkili yer arabuluculuk bürosuna yapılır. İstanbul'da başlıca iki büro faaliyet göstermektedir:
İstanbul Arabuluculuk Bürosu (Avrupa Yakası) — Merkez Mah. Abide-i Hürriyet Cad. No:223, Kat:-2, C1 Blok, Kâğıthane/İstanbul.
İstanbul Anadolu Arabuluculuk Bürosu — Akabe Mah. Cemil Çiçek Cad. (E-5 Güney Yan Yol Cad.) No:39, Kat: Zemin-B Blok, Kartal/İstanbul.
Kartal, Pendik, Maltepe gibi Anadolu Yakası ilçelerinde ikamet eden veya işyeri bulunan taraflar için başvurular genel olarak İstanbul Anadolu Arabuluculuk Bürosuna yapılmaktadır. Başvuru fiziki olarak büroya gidilerek yapılabileceği gibi, e-Devlet üzerinden veya Arabulucu Portal (UYAP) sistemi üzerinden elektronik olarak da gerçekleştirilebilir.
4.2. Arabulucunun Atanması ve Süreler
Başvuru sonrası taraflar, listeye kayıtlı bir arabulucu üzerinde anlaşabilir; anlaşamamaları hâlinde büro, sistem üzerinden rastgele bir arabulucu görevlendirir. Sürecin tamamlanması için kanunda öngörülen azami süreler uyuşmazlık türüne göre değişir:
İş uyuşmazlıklarında: Arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde süreci sonuçlandırır; zorunlu hâllerde bu süre en fazla bir hafta daha uzatılabilir.
Ticari uyuşmazlıklarda: Süre altı haftadır, zorunlu hâllerde iki hafta uzatılabilir.
Diğer uyuşmazlık türlerinde de genel olarak benzer altı haftalık çerçeve esas alınır.
4.3. İlk Toplantıya Katılmamanın Sonuçları — Güncel Durum
Bu konu, son yıllarda en çok değişikliğe uğrayan alanlardan biridir ve İstanbul'daki uygulamacıların özellikle dikkat etmesi gereken bir husustur.
Yeni düzenleme: Kamuoyunda "9. Yargı Paketi" olarak bilinen ve 14.11.2024 tarihli, 32722 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7531 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, AYM'nin iptal kararı doğrultusunda hem HUAK m.18/A hem de 7036 sayılı Kanun m.3/12'yi yeniden düzenlemiştir. Güncel kurala göre:
İlk toplantıya geçerli bir mazeret göstermeksizin katılmayan taraf, davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile, karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur; bu taraf lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenecek vekâlet ücretinin de yarısına hükmedilir.
Bu değişiklik 14 Kasım 2024'te yürürlüğe girmiş olup 2026 itibarıyla uygulamada geçerli kuraldır. Sonuç olarak yaptırım tamamen kaldırılmamış, ancak orantısız ağırlığı azaltılarak "yarı yarıya sorumluluk" esasına bağlanmıştır. Bu durum, arabuluculuk toplantılarına katılım konusunda hâlâ ciddi bir mali risk taşıdığının göz ardı edilmemesi gerektiğini göstermektedir.
5. Zorunlu Arabuluculuğa Başvurmadan Dava Açılırsa Ne Olur?
Dava şartı arabuluculuk kapsamındaki bir uyuşmazlıkta, arabulucuya başvurulmadan doğrudan dava açılması hâlinde mahkeme, davacıya son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde sunulması gerektiğini, aksi hâlde davanın usulden reddedileceğini bildiren bir davetiye gönderir. Bu ihtara rağmen belge sunulmazsa, dava dilekçesi karşı tarafa tebliğ dahi edilmeksizin, davanın usulden reddine karar verilir.
Bu sonucun pratik önemi büyüktür: Usulden ret kararı, uyuşmazlığın esasına ilişkin bir hüküm içermez; ancak zaman kaybına, ek yargılama giderine ve telafisi güç hak kayıplarına yol açabilir. Bu nedenle, dava dilekçesi hazırlanmadan önce uyuşmazlığın dava şartı arabuluculuk kapsamında olup olmadığının titizlikle tespit edilmesi, hukuki sürecin en kritik ilk adımıdır.
6. 2026 Yılı Arabuluculuk Ücret Tarifesi
Arabuluculuk ücretleri, Adalet Bakanlığı tarafından her yıl Resmî Gazete'de yayımlanan Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi ile belirlenir. 2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi, 26.12.2025 tarihli ve 33119 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış olup 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren, son tutanak tarihi bu tarih ve sonrası olan uyuşmazlıklarda uygulanmaktadır.
Tarifenin genel yapısı şu şekildedir:
Konusu para olmayan veya para ile değerlendirilemeyen uyuşmazlıklarda (örneğin anlaşmazlıkla sonuçlanan bazı dosyalarda), taraf sayısına göre kademeli olarak artan saatlik ücret uygulanır.
Konusu para olan veya para ile değerlendirilebilen uyuşmazlıklarda (anlaşmayla sonuçlanması hâlinde) anlaşma tutarı üzerinden dilimli (kademeli) yüzdesel oranlar uygulanır; hesaplama kümülatif değildir, her dilime düşen kısım o dilimin oranıyla çarpılır.
Asgari tutar güvencesi: Anlaşmayla sonuçlanan dosyalarda, hesaplanan tutar ne olursa olsun arabuluculuk ücreti genel uyuşmazlıklarda 9.000 TL'nin, ticari uyuşmazlıklar ile ortaklığın giderilmesi dosyalarında ise 13.000 TL'nin altında olamaz.
Tüketici uyuşmazlıklarında tüketici tarafına düşen ücret, tarifenin ilk iki saatlik tutarı kadardır ve bu bedel Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır; anlaşma tutarının belirli bir yüzdesi ise hizmet sağlayıcı tarafından ödenir.
Dava şartı arabuluculuk süreçlerinde arabulucular taraflardan ayrıca masraf talep edemez.
İhtiyari arabuluculukta, aksi kararlaştırılmadıkça ücret taraflar arasında eşit paylaşılır; dava şartı arabuluculukta bazı özel düzenlemelerde (örn. tüketici uyuşmazlıkları) devlet katkısı söz konusudur.
7. Arabuluculuk Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar ve Stratejik Öneriler
7.1. Arabuluculukta Uyuşmazlığın Doğru Nitelendirilmesi
İstanbul'daki uygulamada en sık karşılaşılan hata, uyuşmazlığın hangi kategoriye (iş, ticari, tüketici, kira) girdiğinin yanlış belirlenmesidir. Örneğin bir alacak talebinin hem tüketici hem ticari nitelik taşıyabileceği karma durumlarda (örneğin esnaf-tüketici ilişkisi), hangi dava şartının uygulanacağının doğru tespiti, doğru büroya doğru başvurunun yapılması açısından belirleyicidir.
7.2. Arabuluculuk Başvuru Formunun Eksiksiz Doldurulması
Başvuru formunda talep konusunun somut, hukuki nitelendirmeye uygun ve eksiksiz belirtilmesi büyük önem taşır. Eksik veya hatalı doldurulan formlar, ileride açılacak davanın usulden reddine ya da hak düşürücü sürelerin (örneğin işe iadede iki haftalık dava açma süresi) kaçırılmasına yol açabilir.
7.3. Arabuluculuk Toplantıya Katılım Stratejisi
Yukarıda açıklandığı üzere, ilk toplantıya mazeretsiz katılmamanın hâlâ (azaltılmış olsa da) ciddi bir mali yaptırımı bulunmaktadır. Bu nedenle, "zaten haklıyım, katılmama gerek yok" yaklaşımı riskli bir stratejidir; taraf temsilcisi avukat aracılığıyla dahi olsa toplantıya katılım sağlanması önerilir.
7.4. Arabuluculuk Alternatif Yollar Arasında Karşılaştırma
Kriter | Zorunlu Arabuluculuk | İhtiyari Arabuluculuk | Doğrudan Dava |
Başvuru zorunluluğu | Kanuni dava şartı | Tarafların iradesine bağlı | Uygulanmaz |
Süre | 3-6 hafta (+1-2 hafta uzatım) | Taraflarca belirlenir | Yargılama süresi (aylar/yıllar) |
Maliyet | Tarifeye göre, bazı hâllerde devlet katkılı | Taraflar eşit paylaşır | Harç + vekâlet ücreti + yargılama gideri |
Sonuç belgesi | İlam niteliğinde (icra edilebilirlik şerhiyle) | İlam niteliğinde | Kesinleşmiş ilam |
Gizlilik | Yüksek | Yüksek | Kural olarak alenidir |
7.5. Arabuluculuk Risk Değerlendirmesi
Arabuluculuk Süre kaçırma riski: Özellikle işe iade ve zamanaşımına yakın alacak taleplerinde, arabuluculuk başvurusunun geciktirilmesi ciddi hak kayıplarına yol açabilir.
Arabuluculuk Yanlış büro/yetki riski: İstanbul Avrupa ile Anadolu Yakası büroları arasında yetki karışıklığı, sürecin baştan itibaren sekteye uğramasına neden olabilir.
Arabuluculuk Anlaşma belgesinin icra edilebilirliği riski: Anlaşma belgesinin gerekli unsurları taşımaması, ileride icraya konu edilmesinde sorun yaratabilir; belgenin hukuken sağlam biçimde düzenlenmesi önemlidir.
8. Arabulucu Sık Sorulan Sorular (SSS)
Arabuluculuk her uyuşmazlıkta zorunlu mudur?Hayır. Zorunluluk yalnızca kanunda açıkça sayılan uyuşmazlık türlerinde (iş, ticari, tüketici — belirli parasal sınır üzerinde —, kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti) geçerlidir. Bunların dışındaki uyuşmazlıklarda arabuluculuk tamamen isteğe bağlıdır.
Arabulucuya başvurmadan dava açarsam ne olur?Dava şartı arabuluculuk kapsamındaki bir uyuşmazlıkta bu şart yerine getirilmeden açılan dava, mahkemece verilecek kesin süreli ihtara rağmen tamamlanmazsa esasa girilmeden usulden reddedilir.
Arabuluculukta anlaşmak zorunda mıyım?Hayır. Zorunlu olan yalnızca sürece katılmaktır; anlaşıp anlaşmamak taraflara bağlıdır. Anlaşma sağlanamazsa son tutanak düzenlenir ve dava açma yolu açılır.
İlk toplantıya katılmazsam ne olur?Geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmayan taraf, açılan davada haklı çıksa dahi, karşı tarafın yargılama giderlerinin yarısından ve kendi lehine hükmedilecek vekâlet ücretinin yarısından mahrum kalır (2026 itibarıyla yürürlükte olan güncel kural).
Tüketici uyuşmazlığımda hakem heyetine mi arabulucuya mı başvurmalıyım?Bu, uyuşmazlığın parasal değerine bağlıdır. 2026 yılı için 186.000 TL'nin altındaki uyuşmazlıklarda İl/İlçe Tüketici Hakem Heyeti görevlidir; bu tutarın üzerindeki uyuşmazlıklarda Tüketici Mahkemesinde dava açmadan önce arabulucuya başvurulması gerekir.
Boşanma davası için arabulucuya gitmem gerekir mi?Hayır. Boşanma ve velayet gibi şahıs varlığına ilişkin aile hukuku uyuşmazlıkları arabuluculuğa elverişli değildir. Ancak mal rejiminin tasfiyesi veya nafaka miktarı gibi mali konularda taraflar isterlerse ihtiyari olarak arabulucuya başvurabilir.
Arabuluculukta varılan anlaşma icra edilebilir mi?Evet. Taraflar ve avukatları ile arabulucunun (ticari uyuşmazlıklarda avukatlar ile arabulucunun) birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, icra edilebilirlik şerhi aranmaksızın ilam niteliğinde belge sayılır; bu belgeye dayanılarak doğrudan icra takibi başlatılabilir.
Arabuluculuk süreci uyuşmazlığın zamanaşımını durdurur mu?Evet. Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez; bu süreler son tutanağın düzenlenmesinden sonra kaldığı yerden işlemeye devam eder.
İstanbul'da hangi büroya başvurmalıyım?Yerleşim yeri veya işyeri Anadolu Yakası'nda (Kartal, Pendik, Maltepe gibi) olan taraflar genel olarak İstanbul Anadolu Arabuluculuk Bürosuna (Kartal); Avrupa Yakası'ndaki taraflar ise Kâğıthane'deki İstanbul Arabuluculuk Bürosuna başvurabilir. Kesin yetki, uyuşmazlığın türüne göre değişebileceğinden başvuru öncesi teyit edilmesi önerilir.
Arabuluculuk ücretini kim öder?Kural olarak taraflar arasında eşit paylaşılır. Tüketici uyuşmazlıklarında tüketiciye düşen kısım büyük ölçüde devlet bütçesinden karşılanır. Anlaşma sağlanması hâlinde ücretin taraflar arasında farklı paylaşılması da mümkündür; bu husus anlaşma belgesinde ayrıca düzenlenebilir.
İstanbul'da hukuki bir uyuşmazlığın eşiğinde olan her kişi ve işletme için ilk soru, davanın açılabilirliği değil, dava açmadan önce arabulucuya gidilmesinin zorunlu olup olmadığıdır. İş, ticaret, tüketici, kira, ortaklığın giderilmesi ve kat mülkiyeti alanlarında bu zorunluluk, 2018-2023 yılları arasında kademeli olarak genişletilmiş; 2024-2026 döneminde ise Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı ve 9. Yargı Paketi ile toplantıya katılmamanın sonuçları yeniden dengelenmiştir. Sistem, tarafları masaya oturmaya teşvik eden, ancak mahkemeye erişim hakkını orantısız biçimde kısıtlamayan bir denge arayışı içindedir.
Bununla birlikte, her somut olayın kendine özgü koşulları, uyuşmazlığın doğru hukuki nitelendirilmesini ve buna bağlı olarak doğru sürecin (hakem heyeti mi, arabuluculuk mu, doğrudan dava mı) belirlenmesini gerektirir. Bu belirleme hatalı yapıldığında ortaya çıkabilecek usulden ret riski, zaman ve maliyet kaybı doğurabileceği gibi, hak düşürücü sürelerin kaçırılması hâlinde telafisi mümkün olmayan sonuçlara da yol açabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir uyuşmazlıkta uygulanacak süreç, dosyanın kendine özgü koşullarının (uyuşmazlık tarihi, parasal değeri, tarafların sıfatı) incelenmesini gerektirir ve nihai değerlendirme için bir avukata danışılması önerilir. Yazıda yer alan güncel parasal sınırlar ve ücret tarifeleri her yıl yeniden değerleme oranında güncellenmekte olup, başvuru tarihindeki güncel tutarların Resmî Gazete veya Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı (adb.adalet.gov.tr) üzerinden teyit edilmesi tavsiye edilir.
Kaynakça / Doğrulama İçin Başvurulabilecek Resmî Kaynaklar:
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu — mevzuat.gov.tr
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m.5/A
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, m.3
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, m.73/A ve m.68
7531 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (RG: 14.11.2024/32722)
Anayasa Mahkemesi, 14.03.2024 t., E.2023/160, K.2024/77 (RG: 18.04.2024/32521)
2026 Yılı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi (RG: 26.12.2025/33119)
Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı — adb.adalet.gov.tr
Kurumsal Bilgilendirme ve İç Bağlantılar
Sitemizde yer alan tüm içerikler, ziyaretçilerimizin hukuki bilgiye daha hızlı ve doğru şekilde ulaşabilmesi amacıyla hazırlanmıştır. İlgili hukuki konular hakkında detaylı bilgi almak, güncel yayınlarımızı incelemek veya uzman ekibimizle iletişime geçmek için aşağıdaki sayfaları ziyaret edebilirsiniz:
Bu bağlantılar, site içerisinde ilgili içeriklere daha kolay ulaşmanızı sağlamak ve hukuki bilgilendirme sürecini daha verimli hale getirmek amacıyla sunulmuştur.
YT Hukuk
Hukuki uyuşmazlıklar ve güncel mevzuata ilişkin daha fazla bilgi almak için internet sitemizde yer alan diğer içerikleri inceleyebilirsiniz.
Adres: Helis More ResidenceYalı Mah. Kadir Sk. No:14Kartal / İstanbul
E-Posta:
Google Haritalar Konumu:
Yorumlar