İnşaat İşçisi İş Kazası Durumunda Tazminat, Süreç ve Haklar

Avukat Ramazan Yılmaz

3 gün önce

8 dakikada okunur

İnşaat veya şantiye sahasında meydana gelen ve işçiyi bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olay, 5510 sayılı Kanun’un 13. maddesi uyarınca kural olarak iş kazası sayılır. İşveren 6331 sayılı Kanun çerçevesinde risk değerlendirmesi yapmak, kişisel koruyucu donanım sağlamak, eğitim vermek ve gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. İşçi SGK’dan geçici iş göremezlik ödeneği ve şartları oluşmuşsa sürekli iş göremezlik geliri alabilir; ayrıca işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açabilir. İş kazası kaynaklı maddi ve manevi tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir. Görevli mahkeme iş mahkemesidir.

İçindekiler

İnşaat ve Şantiye İşçisi İş Kazasının Hukuki Tanımı
İnşaat Sektöründe İş Kazasına Yol Açan Yaygın Durumlar
İnşaat İş Kazasında Uygulanacak Mevzuat ve İşverenin Yükümlülükleri
İnşaat İş Kazasında SGK Hakları ve Bildirim Süreci
İnşaat İşçisi İş Kazasında Maddi ve Manevi Tazminat
İnşaat İş Kazasında Asıl İşveren-Alt İşveren (Taşeron) Sorumluluğu
İnşaat İş Kazası Tazminat Davası Süreci, Süreler ve Görevli Mahkeme
İnşaat İş Kazasında Kusur Oranı ve Kaçınılmazlık
Sık Sorulan Sorular - İnşaat İşçisi İş Kazası

1. İş Kazasının Hukuki Tanımı - İnşaat ve Şantiye İşçisi Kapsamında Değerlendirme

İş kazasının tanımı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesinde yer almaktadır:

''MADDE 13- İş kazası; a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, b) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalışıyorsa yürütmekte olduğu iş nedeniyle, c) Bir işverene bağlı olarak çalışan sigortalının, görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, d) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iş mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda, e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.''

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun 3. maddesinde ise iş kazası şöyle tanımlanır: ''g) İş kazası: İşyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olayı,'' ifade eder.

İnşaat şantiyesi, işyeri kavramı içinde değerlendirilir. Şantiye sınırları içinde yüksekten düşme, iskele çökmesi, kalıp patlaması, malzeme düşmesi veya iş makinesi çarpması gibi olaylar, yukarıdaki bentlerden birine girdiği sürece iş kazası kabul edilir. Öğle molasında şantiye sahasında meydana gelen düşme veya işverence sağlanan servisle gidiş-geliş sırasında yaşanan kazalar da uygulamada sıklıkla bu kapsamda ele alınmaktadır.

2. İnşaat Sektöründe İş Kazasına Yol Açan Yaygın Durumlar

İnşaat işleri, İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği uyarınca kural olarak çok tehlikeli sınıfta yer alır. Bu sınıflandırma, işyerinde alınacak önlemlerin niteliğini ve iş güvenliği uzmanı ile işyeri hekimi görevlendirme sürelerini doğrudan etkiler.

Uygulamada en sık karşılaşılan kaza tipleri şunlardır:

Yüksekten düşme (iskele, çatı, kalıp, merdiven boşluğu, asansör boşluğu)
İskele veya kalıp sisteminin çökmesi
Üst kattan malzeme düşmesi
Elektrik çarpması
Vinç, ekskavatör, forklift gibi iş makinelerinin çarpması veya devrilmesi
Göçük veya toprak kayması (özellikle temel ve kazı işlerinde)

Bu olayların önemli bir kısmında risk değerlendirmesinin yapılmamış olması, kişisel koruyucu donanımın (baret, emniyet kemeri, çelik burunlu ayakkabı, emniyet ağı) sağlanmamış olması ya da eğitim ve denetim eksikliği öne çıkmaktadır.

3. İnşaat İş Kazasında Uygulanacak Mevzuat ve İşverenin Yükümlülükleri

Temel düzenlemeler 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile 5510 sayılı Kanun’dur. Tazminat hesabında 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun bedensel zararlara ilişkin hükümleri de uygulanır.

6331 sayılı Kanun’un 4. maddesi işverenin genel yükümlülüğünü şöyle düzenler:

''(1) İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup bu çerçevede; a) Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar. b) İşyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar. c) Risk değerlendirmesi yapar veya yaptırır. ç) Çalışana görev verirken, çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu göz önüne alır. d) Yeterli bilgi ve talimat verilenler dışındaki çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için gerekli tedbirleri alır...''

Aynı Kanun’un 14. maddesi bildirim yükümlülüğünü şu şekilde belirlemiştir:

''İşveren;a) Bütün iş kazalarının ve meslek hastalıklarının kaydını tutar, gerekli incelemeleri yaparak bunlar ile ilgili raporları düzenler....(2) İşveren, aşağıdaki hallerde belirtilen sürede Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirimde bulunur:a) İş kazalarını kazadan sonraki üç iş günü içinde.''

İnşaat işyerlerinde işveren ayrıca risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmak, çok tehlikeli sınıf gereği uygun belge sınıfına sahip iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirmek, kişisel koruyucu donanımı standartlara uygun ve CE işaretli olarak sağlamak, çalışanlara iş sağlığı ve güvenliği eğitimi vermek ve yüksekte çalışma, iskele ile kalıp sistemlerinde özel önlemler almak zorundadır. Bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hem idari para cezası hem de hukuki sorumluluk doğurur.

4. İnşaat İş Kazasında SGK Hakları ve Bildirim Süreci

İş kazası meydana geldiğinde işveren olayı derhâl kolluk kuvvetlerine ve en geç üç iş günü içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmek zorundadır. Bildirim yapılmazsa, bildirim tarihine kadar geçen süre için ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilebilir.

İşçi veya hak sahipleri şu haklara sahip olabilir:

Geçici iş göremezlik ödeneği (istirahat süresince)
Sürekli iş göremezlik geliri (meslekte kazanma gücü kaybı en az %10 ise)
Ölüm hâlinde hak sahiplerine gelir ve cenaze ödeneği

Sürekli iş göremezlik geliri, Kurum Sağlık Kurulu’nun belirlediği meslekte kazanma gücü kayıp oranına göre bağlanır. Oran tespitinde ilgili cetveller ve yönetmelik hükümleri esas alınır.

5510 sayılı Kanun’un 21. maddesi uyarınca, iş kazası işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca sigortalıya veya hak sahiplerine yapılan ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı, sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere, Kurumca işverene ödettirilir.

5. İnşaat İşçisi İş Kazasında Maddi ve Manevi Tazminat Hakkı

İşçi, Sosyal Güvenlik Kurumu haklarından bağımsız olarak işverene karşı maddi ve manevi tazminat davası açabilir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesi bedensel zararları şöyle sayar:

''Bedensel zararlar özellikle şunlardır: 1. Tedavi giderleri. 2. Kazanç kaybı. 3. Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar. 4. Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar.''

Manevi tazminat ise aynı Kanun’un 56. maddesinde düzenlenmiştir:

''MADDE 56- Hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir.''

Maddi tazminat hesabında gerçek ücret esas alınır. Bordroda düşük gösterilen ücret durumunda emsal ücret araştırması yapılabilir. Sosyal Güvenlik Kurumu’nun bağladığı gelirin peşin sermaye değeri, işverenin kusur oranına isabet eden kısmı kadar maddi tazminattan mahsup edilir. Manevi tazminat ise mahsup edilmez.

6. İnşaat İş Kazasında Asıl İşveren-Alt İşveren (Taşeron) Sorumluluğu

İnşaat sektöründe asıl işveren-alt işveren ilişkisi yaygındır. 5510 sayılı Kanun’un 12. maddesi uyarınca asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı Kanundan doğan yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur.

Uygulamada şantiyeyi fiilen yöneten, talimat veren ve denetleyen taraf da sorumluluk kapsamında değerlendirilebilir. Asıl işveren ile alt işveren arasında yapılan sözleşmeler, işçinin veya hak sahiplerinin üçüncü kişi olarak açtığı tazminat davasında onları bağlamaz; sorumluluk müteselsildir.

7. İnşaat İş Kazası Tazminat Davası Süreci, Süreler ve Görevli Mahkeme

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesi uyarınca iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir.

(3) İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları hakkında birinci fıkra hükmü uygulanmaz.

Görevli mahkeme iş mahkemesidir. Yetki bakımından iş kazasının veya zararın meydana geldiği yer ile zarar gören işçinin yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.

Zamanaşımı süresi genel olarak haksız fiil hükümlerine göre belirlenir. Zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıl içinde dava açılması gerekir. Somut olayın özelliklerine göre süre hesabı değişebileceğinden, bu hususun ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Dava sürecinde genellikle iş kazası tutanağı ve Sosyal Güvenlik Kurumu kayıtları, hastane raporları ve maluliyet raporu, bilirkişi (iş güvenliği ve aktüer) raporları ile ücret ve bordro belgeleri delil olarak kullanılır.

8. İnşaat İş Kazasında Kusur Oranı ve Kaçınılmazlık

Kusur oranı, iş güvenliği uzmanı, iş müfettişi ve mahkemece atanan bilirkişiler tarafından belirlenir. İşçinin kendi kusuru (örneğin emniyet kemerini bağlamamak veya talimata aykırı davranmak) varsa tazminattan indirim yapılabilir.

510 sayılı Kanun m. 21'de de ''İşverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır'' ifadesiyle açıkça vurgulanmıştır.

Kaçınılmazlık, olayın meydana geldiği tarihte geçerli bilimsel ve teknik kurallar gereğince alınacak tüm önlemlere rağmen kazanın meydana gelmesi durumudur. İşveren alınması gereken bir önlemi almamışsa kaçınılmazlıktan söz edilemez.

9. Sık Sorulan Sorular - İnşaat İşçisi İş Kazası Durumunda Tazminat, Süreç ve Haklar

İnşaatta yüksekten düşme iş kazası sayılır mı?

Şantiye sahasında veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen yüksekten düşme, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 13. maddesi kapsamında iş kazası kabul edilir. Madde metni şöyledir:''İş kazası;a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,...meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olaydır.''

İşveren iş kazasını Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmediğinde ne olur?

İşveren, 6331 sayılı Kanun’un 14. maddesi uyarınca iş kazasını kazadan sonraki üç iş günü içinde Kuruma bildirmek zorundadır. Bildirim yapılmazsa, bildirim tarihine kadar geçen süre için ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilebilir.

Taşeron firmada çalışıyorsam kime dava açabilirim?

Asıl işveren ve alt işveren (taşeron) birlikte müteselsilen sorumlu tutulabilir. 5510 sayılı Kanun’un 12. maddesi uyarınca asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı Kanundan doğan yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur.

Maluliyet oranı nasıl belirlenir?

Kurum Sağlık Kurulu veya itiraz hâlinde Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından ilgili cetveller esas alınarak belirlenir. Meslekte kazanma gücü kaybı en az %10 ise sürekli iş göremezlik geliri bağlanır.

İş kazası tazminat davasında arabuluculuk zorunlu mudur?

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun 3. maddesi uyarınca iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davalarında arabuluculuk dava şartı değildir.

Sosyal Güvenlik Kurumu geliri aldıktan sonra işverene dava açabilir miyim?

Kurum ödemeleri maddi tazminattan (işverenin kusur oranına isabet eden kısmı kadar) mahsup edilir. Manevi tazminat ise mahsup edilmez ve ayrıca talep edilebilir.

İşverence sağlanan servisle işe giderken kaza geçirdim, iş kazası sayılır mı?

5510 sayılı Kanun’un 13. maddesinin (e) bendi uyarınca, sigortalıların işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen olay iş kazasıdır.

İnşaat işçisi iş kazasında maddi tazminat kalemleri nelerdir?

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesi uyarınca bedensel zararlar özellikle şunlardır:''1. Tedavi giderleri.2. Kazanç kaybı.3. Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar.4. Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar.''

Manevi tazminat kimler tarafından istenebilir?

6098 sayılı Kanun’un 56. maddesi uyarınca hâkim, bedensel bütünlüğün zedelenmesi durumunda zarar görene; ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde ise zarar görenin veya ölenin yakınlarına da uygun bir miktar manevi tazminata karar verebilir.

İşçinin kendi kusuru tazminatı etkiler mi?

İşçinin kusuru tespit edilirse tazminattan indirim yapılabilir. Kusur oranı, iş güvenliği uzmanı, iş müfettişi ve mahkemece atanan bilirkişiler tarafından belirlenir.

İnşaat işçisi iş kazası geçirdiğinde ne yapmalı Maddi ve manevi tazminat hakları, SGK bildirim süreci hakkında avukat makalesi.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut bir olaya ilişkin hukuki görüş niteliğinde değildir. Somut olayın özelliklerine göre uygulanacak mevzuat, süreler, hesaplama yöntemi ve hukuki yollar değişebileceğinden, işlem yapılmadan önce güncel mevzuatın ve somut dosyanın ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Benzer Yazılar

İş Hukuku

İstanbul İş Avukatı – İş Hukuku Davaları https://www.yilmaztatlihukuk.com/post/istanbul-is-hukuku-avukati

Evlilik Nedeniyle İşten Ayrılma ve Kıdem Tazminatı Hakkı

https://www.yilmaztatlihukuk.com/post/evlilik-nedeniyle-isten-ayrilma

İşyerinde Mobbing (Psikolojik Taciz) Davası

https://www.yilmaztatlihukuk.com/post/isyerinde-mobbing-psikolojik-taciz-davasi

İşe İade Davası

https://www.yilmaztatlihukuk.com/post/ise-iade-davasi-avukati

Fazla Mesai Davası

https://www.yilmaztatlihukuk.com/post/fazla-mesai-davasi

Sosyal Medya Paylaşımı Nedeniyle İşten Çıkarma – İş Avukatı

https://www.yilmaztatlihukuk.com/post/sosyal-medya-paylasimi-nedeniyle-isten-cikarma-is-avukati

İşçi Haklı Fesih Nedenleri ve Kıdem Tazminatı

https://www.yilmaztatlihukuk.com/post/isci-hakli-fesih-nedenleri-kidem-tazminati-avukati

İşveren Tarafından Haklı Fesih ve Fesih Sebepleri – İş Avukatı

https://www.yilmaztatlihukuk.com/post/isveren-tarafindan-hakli-fesih-ve-fesih-sebepleri-is-avukati

İşçinin Çalışma Koşullarında Esaslı Değişiklik ve Haklı Fesih

https://www.yilmaztatlihukuk.com/post/iscinin-calisma-kosullarinda-esasli-degisiklik-hakli-fesih

İşçinin Maaşının Sürekli Geç Ödenmesi ve Haklı Fesih

https://www.yilmaztatlihukuk.com/post/iscinin-maasinin-surekli-gec-odenmesi-hakli-fesih

İstifa, İşçi Haklı Nedenle Fesih ve Kıdem Tazminatı

https://www.yilmaztatlihukuk.com/post/istifa-isci-hakli-nedenle-fesih-kidem-tazminati-avukat

SGK Rücu Davası: İş Kazası ve Meslek Hastalığında İşverene Rücu

https://www.yilmaztatlihukuk.com/post/sgk-rucu-davasi-isveren-sorumlulugu-is-kazasi

Özel Güvenlik Görevlisi (Silahlı / Silahsız) Hakları - İş Hukuku

https://www.yilmaztatlihukuk.com/post/ozel-guvenlik-gorevlisi-haklari-is-hukuku

Yıllık İzin Ücreti: Kullanılmayan İzin Ücreti Nasıl Hesaplanır?

https://www.yilmaztatlihukuk.com/post/yillik-izin-ucreti-hesaplama

İş Kazası Tazminatı: Maddi, Manevi Tazminat, Maluliyet ve Destekten Yoksun Kalma

https://www.yilmaztatlihukuk.com/post/is-kazasi-tazminati-maddi-manevi-maluliyet

Kurumsal Bilgilendirme ve İç Bağlantılar

Sitemizde yer alan tüm içerikler, ziyaretçilerimizin hukuki bilgiye daha hızlı ve doğru şekilde ulaşabilmesi amacıyla hazırlanmıştır. İlgili hukuki konular hakkında detaylı bilgi almak, güncel yayınlarımızı incelemek veya uzman ekibimizle iletişime geçmek için aşağıdaki sayfaları ziyaret edebilirsiniz:

Bu bağlantılar, site içerisinde ilgili içeriklere daha kolay ulaşmanızı sağlamak ve hukuki bilgilendirme sürecini daha verimli hale getirmek amacıyla sunulmuştur.