%20(1).png)
Influencer, YouTuber ve İçerik Üreticilerinin Ölümünde Dijital Miras
- 12 May
- 13 dakikada okunur
ÖZET: Türkiye'de sosyal medya ekonomisinin büyümesiyle birlikte, aylık yüz binlerce lira gelir elde eden içerik üreticilerinin ölümü halinde dijital varlıklarının akıbeti kritik bir hukuki meseleye dönüşmüştür. YouTube kanalı, Instagram hesabı, TikTok profili, AdSense ve brand deal gelirleri, sponsorluk sözleşmeleri ve kripto cüzdanlar — bunların tamamı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu kapsamında değerlendirilmesi gereken miras unsurlarıdır. Ancak platform hizmet sözleşmelerinin devre izin vermemesi, kişisel veriler ile miras hakkı arasındaki gerilim ve Türk hukukundaki yasal boşluklar bu alanı son derece karmaşık kılmaktadır. Bu rehber, Türk hukukunun mevcut çerçevesini, platform politikalarını, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ve Almanya Federal Mahkemesi'nin emsal kararlarını ve içerik üreticilerinin hayatta iken yapabilecekleri hukuki hazırlıkları kapsamlı biçimde ele almaktadır.
İçindekiler
Dijital Miras ve İçerik Ekonomisi: Neden Bu Konu Bu Kadar Önemli?
Hukuki Çerçeve: Hangi Kanunlar Uygulanır?
"Kişiye Sıkı Sıkıya Bağlı Haklar" ile "Malvarlığı Değerleri" Ayrımı: Kritik Sınır
YouTube Kanalı Ölümden Sonra Kime Kalır?
Instagram, TikTok ve X (Twitter) Hesaplarının Miras Hukuku Açısından Durumu
AdSense, Patreon ve Platform Gelirleri: Mirasçılar Tahsil Edebilir mi?
Sponsorluk ve Marka Anlaşmaları: Sözleşmeler Devam Eder mi?
Telif Hakkı ve İçerik Mülkiyeti: 5846 Sayılı FSEK Kapsamı
Kripto Varlıklar ve NFT'ler: Erişim Sorunu ve Miras Hakkı
Platform Politikaları: Meta, Google, TikTok ve Apple Ölüm Sonrası Ne Yapıyor?
Türkiye'den Emsal: Antalya BAM Kararı
Yurt Dışından Emsal: Almanya Federal Mahkemesi ve ABD Uygulamaları
KVKK Boyutu: Vefat Edenin Verileri Nasıl Korunur?
Hayatta İken Yapılması Gereken Hukuki Hazırlıklar
Dijital Vasiyetname Türk Hukukunda Geçerli mi?
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Sonuç ve Değerlendirme
1. Dijital Miras ve İçerik Ekonomisi: Neden Bu Konu Bu Kadar Önemli?
2026 yılında Türkiye'de içerik üreticiliği artık bir hobi değil, belgelenebilir gelir kaynağı olan bir meslektir. Binlerce YouTuber, Instagram fenomeni, TikTok içerik üreticisi ve Twitch yayıncısı yılda yüz binlerce, kimi zaman milyonlarca lira kazanmakta; reklam gelirleri, sponsorluk anlaşmaları, abonelik platformları ve dijital ürün satışları bunların başlıca gelir kapıları olmaktadır.
Bu ekonomik gerçekliğin yanında hukuki gerçeklik son derece durağan kalmaktadır. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, dijital varlıklardan bahsetmemektedir. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, içerik üretiminin belirli boyutlarını düzenlemekte; ancak YouTube kanalının ya da Instagram profilinin miras olarak devri konusunu açıkça ele almamaktadır. Platform hizmet sözleşmelerinin büyük çoğunluğu ise hesabın devredilmezliği ilkesini ya doğrudan öngörmekte ya da ölüm sonrası erişimi pratikte imkânsız kılmaktadır.
Sonuç olarak ortaya şu tablo çıkmaktadır: 500.000 takipçili bir YouTube kanalı sahibi olan ve aylık 80.000 TL AdSense geliri elde eden bir içerik üreticisi vefat ettiğinde, ailesinin bu varlıkları devralıp devralamaması ya da gelirleri tahsil edip edememesi; hem Türk hukukunun hem de ilgili platformların politikalarının bir bütün olarak değerlendirilmesine bağlı bir sorudur.
2. Hukuki Çerçeve: Hangi Kanunlar Uygulanır?
Türkiye'de içerik üreticilerinin dijital mirasına uygulanabilecek başlıca hukuki kaynaklar şunlardır:
Türk Medeni Kanunu (TMK): Miras hukukunun genel çerçevesini çizmektedir. Kanun'un 599. maddesi şöyledir: "Mirasçılar, mirasbırakanın ölümü ile mirası bir bütün olarak, kanun gereğince kazanırlar. Kanunda öngörülen ayrık durumlar saklı kalmak üzere mirasçılar, mirasbırakanın aynî haklarını, alacaklarını, diğer malvarlığı haklarını, taşınır ve taşınmazlar üzerindeki zilyetliklerini doğrudan doğruya kazanırlar ve mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olurlar. Atanmış mirasçılar da mirası, mirasbırakanın ölümü ile kazanırlar. Yasal mirasçılar, atanmış mirasçılara düşen mirası onlara zilyetlik hükümleri uyarınca teslim etmekle yükümlüdürler. Bu hükümdeki "diğer malvarlığı hakları" ifadesi, dijital varlıklara kapı aralayan temel yasal dayanaktır. Kanun maddeleri dijital varlıkları sınırlı sayıda saymadığından, ekonomik değer taşıyan birçok dijital varlığın bu kapsama dahil edilme ihtimali vardır.
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK): İçerik üreticisinin YouTube videolarını, Instagram fotoğraflarını, yazdığı metinleri — bunların her biri telif hakkıyla korunan eserlerdir. Kanun'un 19. maddesi manevi hakları düzenler; 20. maddesi malî hakları. Ölüm halinde malî haklar (çoğaltma, yayma, temsil, işaret vb.) mirasçılara geçer; ancak bazı manevi haklar kişiye bağlı nitelikleri nedeniyle devredilemez.
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK): Vefat eden kişiye ait kişisel veriler KVKK kapsamında değerlendirilmektedir. Platform üzerindeki mesajlar, özel yazışmalar ve kişisel veriler, salt miras gerekçesiyle mirasçılara devredilemeyebilir. Bu gerilim, her dijital miras uyuşmazlığında karşımıza çıkan temel çelişkiyi oluşturmaktadır.
Platform Hizmet Sözleşmeleri: YouTube, Instagram, TikTok ve diğer platformların kullanıcı sözleşmeleri, hangi ülkenin hukukuna tabi olduklarını ve ölüm halinde hesabın ne olacağını belirleyen hükümler içermektedir. Bu sözleşmelerin büyük çoğunluğu ABD hukukuna tabi kılınmaktadır.
3. "Kişiye Sıkı Sıkıya Bağlı Haklar" ile "Malvarlığı Değerleri" Ayrımı: Kritik Sınır
Dijital mirasın en can alıcı hukuki sorunu, vefat eden kişinin dijital varlıklarının hangilerinin "malvarlığı unsuru" hangilerinin "kişiye sıkı sıkıya bağlı hak" olduğunun belirlenmesidir.
Mirasçılara geçebilecek dijital varlıklar:
Ekonomik değer taşıyan içerikler bu kategoride değerlendirilmektedir. Henüz tahsil edilmemiş AdSense gelirleri, bekleyen sponsorluk ödemeleri, platformlardaki bakiyeler, kripto varlıklar, dijital abonelik platformlarındaki tahsil edilmemiş gelirler ve içeriklerin ticari kullanım hakları bu başlık altında ele alınabilir.
Kişiye sıkı sıkıya bağlı olarak değerlendirilebilecek haklar:
Özel mesajlar ve yazışmalar, tamamen kişisel nitelikteki içerikler ve hesabın "kişisel kimlik" olarak kullanımı bu kategoride yer alabilir. Bu varlıkların doğrudan mirasçılara geçmesi hukuken tartışmalıdır.
Antalya Bölge Adliye Mahkemesi'nin 2020 tarihli kararı (aşağıda detaylı ele alınmaktadır) şimdiye kadar Türk yargısından çıkmış emsallerde biridir..
4. YouTube Kanalı Ölümden Sonra Kime Kalır?
YouTube kanalı, hukuki açıdan birbirinden farklı iki katmandan oluşmaktadır: Google hesabına bağlı erişim hakkı ve kanalda yayınlanan içeriklere ait telif hakları.
Erişim hakkı boyutu:
Google'ın kullanıcı sözleşmesi, hesabın devredilmezliğini açıkça düzenlemektedir. Google, "Etkin Olmayan Hesap Yöneticisi" özelliği aracılığıyla kullanıcıların ölüm halinde verilerinin kimlere verileceğini önceden belirlemesine olanak tanımaktadır. Ancak bu özellik aktif olarak ayarlanmamışsa, ailenin kanala erişimi son derece zorlaşmaktadır.
Mirasçıların Google'a resmi başvuruda bulunması ve ölüm belgesini, mirasçılık belgesini ve ilgili dokümanları iletmesi halinde, Google sınırlı düzeyde bilgi paylaşımı yapabilmektedir. Ancak kanalın tam kontrolünü yeni bir hesaba devretmek ya da gelir erişimini devam ettirmek, platform politikaları çerçevesinde pratik açıdan son derece güçtür.
Telif hakkı boyutu:
YouTube kanalındaki videolar telif hakkıyla korunan eserlerdir. Bu eserlerin malî hakları — yani eserin ticari olarak kullanılmasından doğan haklar — eser sahibinin ölümünden sonra mirasçılarına geçmektedir. Bu, teorik olarak şu anlama gelir: Mirasçılar, kanalda yayınlanan videoların başka platformlarda kullanılması, reklam verilebilmesi ya da ticari lisans verilmesi konusunda hak sahibidir.
Bununla birlikte pratikte bu hakların kullanılması için kanalın aktif olarak işletilmesi gerekmekte; bu da platform erişimi olmadan mümkün olmamaktadır. Bu çelişki, içerik üreticilerinin hayatta iken dijital vasiyetname ya da özel düzenlemeler yapmasını zorunlu kılmaktadır.
5. Instagram, TikTok ve X (Twitter) Hesaplarının Miras Hukuku Açısından Durumu
Her platform, ölüm sonrası hesap yönetiminde farklı politikalar benimsemektedir.
Instagram ve Facebook (Meta):
Meta, kullanıcıların hayattayken "Anma Profili İrtibat Kişisi" (Legacy Contact) belirlemesine imkân tanımaktadır. Bu kişi vefat sonrasında; profil fotoğrafını değiştirebilir, yeni arkadaşlık isteklerini onaylayabilir ve anma profiline yazı ekleyebilir. Ancak özel mesajlara erişim, yeni paylaşım yapma ve gelir elde etme hakları bulunmamaktadır. Mirasçılar, profili tamamen kapatmayı da talep edebilmektedir.
Ekonomik boyut açısından bakıldığında: Instagram'dan marka iş birliği üzerinden elde edilen gelirler, içerik üreticisinin kendi ticari varlığına bağlı ödemelerdir. Bu ödemelerin ölüm sonrasında yapılacak kısmı, miras kapsamında değerlendirilerek mirasçılara talep hakkı tanıyabilir.
TikTok:
TikTok'un hizmet sözleşmesi, hesap devrine açıkça izin vermemektedir. 2023 sonrası güncellenen politikasında hesabın ticari olarak devamı öngörülmemiştir. TikTok'taki canlı yayın hediyelerinin ve birikmiş para bakiyelerinin mirasçılara transferi için platforma resmi başvuru yapılması gerekmektedir.
X (Twitter):
Twitter platformu, hesap sahipliğinin kişisel olduğunu ve devredilemeyeceğini sözleşmesinde açıkça düzenlemektedir. Mirasçılar, platforma vefat ve akrabalık belgelerini sunarak hesabın kapatılmasını ya da belirli içeriklere erişim sağlanmasını talep edebilir. Ancak hesabın tam kontrolünü devralmaları mümkün değildir.
6. AdSense, Patreon ve Platform Gelirleri: Mirasçılar Tahsil Edebilir mi?
Bu başlık, içerik üreticilerinin ailelerinin en çok merak ettiği alanlardan birini oluşturmaktadır.
Google AdSense:
YouTube kanalının reklam gelirleri, Google AdSense hesabına yüklenmektedir. AdSense hesabı kişisel bir finansal hesap niteliğinde olduğundan, hesapta biriken ve henüz çekilmemiş bakiyeler miras kapsamında değerlendirilebilir.
Mirasçılar bu bakiyeye erişmek için Google'a ölüm belgesi, mirasçılık belgesi ve akrabalık kanıtlarıyla birlikte resmi başvuruda bulunabilir. Google, uygun belgeleme halinde hesap bakiyesini mirasçılara aktarabilmektedir. Ancak bu süreç hem zaman alıcı hem de Google'ın takdir yetkisine bağlıdır.
Patreon, Substack ve Abonelik Platformları:
Bu platformlardaki aylık abonelik gelirleri de mirasçılar tarafından talep edilebilir. Ölüm tarihine kadar birikmiş ve ödenmemiş gelirler, miras kapsamındaki alacak hakları arasında yer almaktadır. Her platformun kendi prosedürü bulunmakta olup belgeleme şartları farklılık göstermektedir.
Önemli pratik not: Bu gelirlerin tahsili için doğru ve eksiksiz belgelemeyle platforma başvurulması; gerektiğinde Sulh Hukuk Mahkemesi'nden dijital varlıklara erişim kararı alınması gerekmektedir. Avukat desteği bu süreçte belirleyici bir rol üstlenmektedir.
7. Sponsorluk ve Marka Anlaşmaları: Sözleşmeler Devam Eder mi?
İçerik üreticileri, markalarla akdettikleri sponsorluk ve iş birliği sözleşmeleri çerçevesinde birer ticari aktör konumundadır. Bu sözleşmeler ölüm halinde ne olur?
Sözleşmenin kişisel niteliği meselesi:
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde, bir sözleşmenin ifası borçlunun kişisel yeteneklerine ya da niteliklerine sıkı sıkıya bağlıysa, borçlunun ölümü sözleşmeyi sona erdirir. Influencer sözleşmeleri bu kategoriye girmektedir: Markanın belirli bir kişiyle — onun sesini, yüzünü ve kişiliğini ödünç alarak — iletişim kurduğu düşünüldüğünde, o kişinin ölümüyle sözleşmenin ifası artık mümkün değildir.
Ödenmemiş haklar:
Sözleşme ölüm nedeniyle sona erse dahi, ölüm tarihine kadar teslim edilmiş içerikler karşılığında ödenmesi gereken bedeller mirasçılar tarafından talep edilebilir. Bu; teslim edilen ama henüz ödenmeyen içerik bedellerini, yapılmamış ödemeleri ve anlaşma çerçevesinde kazanılmış ama tahsil edilmemiş miktarları kapsar.
Sözleşmede ölüm hükmü:
Pek çok kurumsal sponsorluk sözleşmesinde "ölüm veya tam maluliyet" hali için özel düzenlemeler yer almaktadır. Bu tür bir hükmün sözleşmede bulunması, mirasçıların haklarını ve markanın yükümlülüklerini daha net çizmektedir. Büyük rakamlarla çalışan içerik üreticilerinin sözleşmelerine bu hükmün eklenmesi, ciddi mağduriyetleri önleyebilmektedir.
8. Telif Hakkı ve İçerik Mülkiyeti: 5846 Sayılı FSEK Kapsamı
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, içerik üreticilerinin dijital mirasının en sağlam hukuki zeminini oluşturmaktadır.
Kanun eser sahibinin ölümü halinde hakların mirasçılara geçeceğini düzenlemektedir. Bu çerçevede içerik üreticisinin oluşturduğu eserlere — videolar, fotoğraflar, müzik parçaları, yazılı içerikler, senaryolar — ait malî haklar mirasçılara intikal eder.
İçerik üreticisinin platformdaki hesabına erişilememesi halinde, oluşturulan içeriklerin ticari kullanımını kontrol etmek güçleşmektedir. Bu nedenle telif haklarının miras yoluyla devri, hesap erişiminin sağlanmasından bağımsız biçimde hukuki süreçle güvence altına alınmalıdır.
9. Kripto Varlıklar ve NFT'ler: Erişim Sorunu ve Miras Hakkı
Pek çok içerik üreticisi gelirlerini kısmen kripto para cinsinden tutmakta ya da NFT satışından elde ettikleri varlıkları dijital cüzdanlarında muhafaza etmektedir.
Hukuki statü:
Türkiye'de kripto varlıklara ilişkin 2024 yılında kapsamlı düzenleme yapılmıştır. Miras hukukunun genel ilkeleri kapsamında, bir kişinin kripto varlıkları ekonomik değer taşıyan malvarlığı unsuru olarak mirasçılara intikal edecektir.
Teknik erişim sorunu:
Kripto varlıklara erişim için özel anahtar (private key) ya da kurtarma ifadesi (seed phrase) bilinmek zorundadır. Bu bilgiler vefat eden kişi tarafından güvenli biçimde saklanmamışsa, mirasçıların cüzdana erişimi teknik olarak imkânsız hale gelmektedir. Hukuki miras hakkının varlığı, teknik erişimi kendiliğinden sağlamamaktadır.
Çözüm yolları:
Vefat öncesinde özel anahtar veya kurtarma ifadesinin güvenli bir ortamda noter huzurunda ya da mühürlü zarf içinde saklanması, en temel önlemdir. Dijital cüzdan bilgilerinin vasiyetnamede açıkça belirtilmesi de bir seçenektir; ancak bu durumda vasiyetnamenin güvenliği ayrı bir önem kazanmaktadır.
10. Platform Politikaları: Meta, Google, TikTok ve Apple Ölüm Sonrası Ne Yapıyor?
Platformların ölüm sonrası hesap yönetimine ilişkin politikaları, teorik hukuki haklar ile pratik erişim imkânı arasındaki derin uçurumu ortaya koymaktadır.
Meta (Facebook ve Instagram):
Mirasçılar, platformun özel formu aracılığıyla ölüm belgesi ve akrabalık kanıtı sunarak hesabın "anma profiline" dönüştürülmesini ya da kapatılmasını talep edebilir. Anma profilinde hesap görünür kalmaya devam eder; yeni içerik paylaşılamaz. Önceden belirlenen "anma irtibat kişisi" sınırlı yönetim yetkisine sahip olur. Özel mesajlara erişim mirasçılara tanınmamaktadır.
Google (YouTube, Gmail, Drive):
Etkin Olmayan Hesap Yöneticisi özelliği aktif değilse, mirasçılar Google'a ölüm belgesi ve mirasçılık belgesiyle başvurabilir. Google'ın takdir yetkisine göre sınırlı veri erişimi sağlanabilir ya da bakiye transferi gerçekleştirilebilir. Ancak kanalın tam kontrolünün devredilmesi pratikte mümkün değildir.
TikTok:
Birikmiş bakiyeler ve hediye gelirleri için platforma resmi başvuru yapılabilir. İçeriklere erişim için ölüm belgesi ve akrabalık belgesi gerekmektedir. Hesabın ticari olarak devam ettirilmesi öngörülmemiştir.
Apple (iCloud, App Store gelirleri):
Apple, 2021'de ABD'de yürürlüğe giren "Digital Legacy" sistemi ile yetkilendirilmiş kişilerin verilere sınırlı erişimine imkân tanımıştır. Türkiye'deki mahkeme kararları çoğunlukla Apple tarafından tanınmamaktadır. Bu durum, başvuruların Türk mahkemeleri yerine ABD mahkemelerinden yapılmasını gerektiren pratik bir sorun yaratmaktadır.
11. Türkiye'den Emsal: Antalya BAM Kararı
Türk yargısında dijital mirasa ilişkin en önemli karar, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi'nden çıkmıştır. 2020 tarihli bu karar, ülkemizde dijital varlıkların tereke kapsamında değerlendirilebileceğini belirten ilk üst mahkeme kararlarından biridir.
Kararda mahkeme; sosyal hayatın dijitalleşmesi ve hayatın her alanında oluşan dijital altyapı gözetilerek, maddi değer taşıyan aktif malvarlığı unsurlarının mirasçılara teslim edilmesi gerektiğine hükmetmiştir. Mahkemenin gerekçesi son derece dikkat çekicidir: Türk hukukunda dijital varlıklara ilişkin doğrudan bir düzenleme olmasa dahi, günümüzde dijitalleşmenin yarattığı somut gerçeklik ve sosyal medya hesaplarının taşıdığı ekonomik değer, genel miras hükümlerinin bu alana uygulanmasını zorunlu kılmaktadır.
Bu kararın somut içerik üreticilerine yansıması şu şekilde değerlendirilebilir: Ekonomik değer taşıyan dijital varlıklar — kayda değer gelir getiren sosyal medya hesapları, kanallar ve dijital içerikler — bu kararın ışığında Türk mahkemelerinde miras davalarına konu edilebilecek niteliktedir.
12. Yurt Dışından Emsal: Almanya Federal Mahkemesi ve ABD Uygulamaları
Almanya Federal Mahkemesi (BGH) Kararı, 2018:
Alman Federal Mahkemesi, 2018 yılında verdiği çığır açan kararında Facebook hesabının tereke kapsamında olduğuna ve mirasçıların bu hesaba erişim hakkına sahip bulunduğuna hükmetmiştir. Mahkemeye göre; fiziksel posta ve günlükler nasıl mirasçılara geçiyorsa, sosyal medya yazışmaları da aynı mantıkla mirasçılara devredilmelidir.
Bu karar, külli halefiyet ilkesi çerçevesinde dijital hesapların da miras kapsamında olduğunu net biçimde ortaya koyması nedeniyle uluslararası hukuk camiasında büyük yankı uyandırmıştır. Türk mahkemeleri bağlayıcı olarak bu kararı uygulayamaz; ancak içtihat etkisi bakımından son derece yol gösterici niteliktedir.
ABD Ellsworth Davası:
2004 yılında Irak'ta hayatını kaybeden askerin babası John Ellsworth, oğlunun Yahoo! e-posta hesabına erişmek için mahkemeye başvurdu. Yahoo!, hizmet sözleşmesindeki "kullanıcının ölümü halinde hesap kapatılır ve üçüncü kişilere devredilemez" hükmüne dayanarak bu talebi reddetti. Mahkeme ise babanın talebini kabul ederek e-posta içeriklerinin aileye teslim edilmesine hükmetti. Bu dava, dijital miras hukukunun gelişiminde dönüm noktası niteliğinde kabul edilmektedir.
13. KVKK Boyutu: Vefat Edenin Verileri Nasıl Korunur?
6698 sayılı KVKK, vefat eden kişinin kişisel verilerine erişim konusunda önemli bir gerilim noktası oluşturmaktadır.
Özel mesajlar, yalnızca alıcı ve gönderici arasında özel kalmayı amaçlayan iletişimleri kapsamaktadır. Bu mesajların içeriği yalnızca o kişiye ait olmayıp iletişim kurulan diğer tarafları da ilgilendirmektedir. Bu nedenle özel mesajlara mirasçıların tamamen sınırsız erişim sağlaması, üçüncü kişilerin kişisel verilerini ihlal edebilir.
Kamuya açık içerikler, profil bilgileri ve paylaşımlarda ise bu gerilim çok daha azdır. Kişisel veriler ile miras hakkı arasındaki denge, her somut olayda ayrıca değerlendirilmek zorundadır.
14. Hayatta İken Yapılması Gereken Hukuki Hazırlıklar
İçerik üreticileri için en etkili güvence, bu sorunların yaşanmadan önce alınacak pratik ve hukuki önlemlerdir.
Platform ayarlarının yapılandırılması:
Google Etkin Olmayan Hesap Yöneticisi: Hangi kişilerin hangi verilere erişebileceği, hesabın ne kadar süre sonra devredileceği ve verilerin hangi kapsamda paylaşılacağı önceden ayarlanabilir. Bu özellik aktif hale getirilmeden vefat gerçekleştiğinde, ailenin süreci yönetmesi çok zorlaşmaktadır.
Meta Anma Profili İrtibat Kişisi: Facebook ve Instagram'da güvenilen bir kişi, hesabı ölüm sonrasında yönetecek kişi olarak belirlenebilir.
Apple Digital Legacy: Apple kimliğine bağlı verilere erişim sağlayacak kişiler önceden tanımlanabilir.
Vasiyetname ve dijital varlık envanteri:
4721 sayılı TMK uyarınca noter önünde düzenlenen resmi vasiyetname, dijital varlıkların mirasçılar arasındaki dağılımını güvence altına alan en güçlü araçtır. Bu vasiyetnamede; hangi hesapların hangi mirasçıya bırakıldığı, AdSense ve platform gelirlerinin kime ödeneceği, ticari iş birliği sözleşmelerinde kimin yetkili olacağı ve kripto varlıklara erişim bilgilerinin (hesap isimleri değil erişim referansları) nasıl paylaşılacağı düzenlenebilir.
Şifrelerin vasiyetnamede açıkça yazılmaması gerektiğinin altını çizmek gerekir; zira noter huzurunda okunan vasiyetname tutanağa geçer ve kamuya açık hale gelebilir. Şifreler ve özel anahtarlar, güvenli bir kasada ya da güvenilir bir kişiye emanet edilen mühürlü zarf içinde ayrıca saklanmalıdır.
Dijital varlık vekâletnamesi:
Ölüm dışında tam maluliyet, komaya girme ya da uzun süreli bilinçsizlik gibi durumlarda dijital varlıkların yönetimi için noterde düzenlenen vekâletname, güvenilen bir kişiye hesapları yönetme yetkisi tanıyabilir. Bu vekâletnamenin kapsamının açıkça belirlenmesi kritik öneme sahiptir.
15. Dijital Vasiyetname Türk Hukukunda Geçerli mi?
Piyasada çeşitli "dijital vasiyetname" uygulamaları ve platformları bulunmaktadır. Bu uygulamalar, kullanıcının şifrelerini ve dijital varlık listesini şifreli biçimde saklayarak belirlenen kişilere ölüm halinde iletilmesini sağlamaktadır.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, geçerli bir vasiyetname için belirli şekil şartları öngörmektedir. Resmi vasiyetname için TMK'nın 532. maddesi gereğince noter önünde iki tanık huzurunda düzenleme zorunludur. El yazılı vasiyetname için TMK'nın 538. maddesi uyarınca başından sonuna kendi el yazısıyla yazılmış, tarih ve imza içermesi gerekmektedir.
Elektronik ortamda hazırlanan, kullanıcı adı ve şifre içeren dijital vasiyetname uygulamaları, Türk hukukunda geçerli bir vasiyetname olarak kabul edilmemektedir. Yani bu uygulamalara girilen bilgiler pratik fayda sağlasa da hukuki geçerliliği olan bir vasiyetname niteliği taşımaz.
16. Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
S1: Ölen kişinin YouTube kanalını aile devam ettirebilir mi?
Google'ın mevcut politikaları kapsamında, kanalın tam kontrolünün mirasçılara devredilmesi teknik olarak mümkün değildir. Ancak kanalda yayınlanan içeriklerin telif hakları — malî haklar — 5846 sayılı FSEK kapsamında mirasçılara geçmektedir. Etkin Olmayan Hesap Yöneticisi önceden ayarlanmışsa, Google bazı verilere sınırlı erişim tanıyabilir.
S2: AdSense hesabındaki birikmiş para mirasçılara ödenir mi?
Evet, birikmiş ve ödenmemiş AdSense bakiyesi miras kapsamındadır. Mirasçılar, ölüm belgesi ve mirasçılık belgesiyle Google'a başvurarak bu tutarı talep edebilir. Süreç hem zaman alıcı hem de Google'ın değerlendirmesine bağlıdır; ancak hukuki dayanak mevcuttur.
S3: Ölen kişinin Instagram hesabında influencer olarak birikmiş sponsorluk ödemeleri talep edilebilir mi?
Teslim edilmiş ancak henüz ödenmemiş sponsorluk bedelleri, mirasçılar tarafından hukuki yollarla talep edilebilir. Bu ödemeler, ölüm tarihi itibarıyla muaccel hale gelmiş alacak hakları niteliğindedir.
S4: Kripto cüzdan şifresi bilinmiyorsa ne yapılabilir?
Teknik olarak şifre bilinmeden kripto varlığa erişmek mümkün değildir. Mahkeme kararı da bu teknik engeli ortadan kaldırmaz; zira blokzincir yapısı gereği merkezi bir otorite bulunmamaktadır. Bu nedenle kripto varlık sahiplerinin, özel anahtarlarını güvenli biçimde — güvenilir bir kişiye ya da güvenli bir kasaya — bırakmaları hayati önem taşımaktadır.
S5: Türk mahkemesinden dijital varlıklara erişim kararı alınabilir mi?
Antalya Bölge Adliye Mahkemesi'nin 2020 kararı, bu yönde bir içtihadın oluşmakta olduğunu göstermektedir. Sulh Hukuk Mahkemesi'ne başvurarak dijital varlıklara erişim kararı talep edilebilir. Ancak yabancı platformlar Türk mahkeme kararlarını her zaman tanımamaktadır; bu nedenle süreç platform bazında değişkenlik göstermektedir.
S6: Vasiyetname olmadan dijital varlıklar kime kalır?
Vasiyetname düzenlenmemişse, Türk miras hukukunun yasal miras düzeni işler. Yasal mirasçılar — eş, çocuklar, anne-baba — miras payları oranında dijital varlıklar üzerinde hak sahibi olur. Ancak bu paylaşımın nasıl uygulamaya geçirileceği, her varlık türü için ayrı ayrı değerlendirilmek zorundadır.
S7: Bir influencer'ın adı ve görüntüsü ölümünden sonra reklam amaçlı kullanılabilir mi?
Hayır. Kişinin adı, görüntüsü ve sesi üzerindeki kişilik hakları ölümden sonra da korunmaktadır. Mirasçılar, vefat eden kişinin adını ya da görüntüsünü yetkisiz kullanan kişi ya da kuruluşlara karşı TMK kapsamında kişilik hakkı ihlali davası açabilir.
S8: "Dijital varlık yöneticisi" atanabilir mi?
Türk hukukunda doğrudan "dijital varlık yöneticisi" tanımlayan bir düzenleme bulunmamaktadır. Ancak belirli dijital varlıkların yönetimi için noter onaylı özel vekâletname düzenlenmesi ya da bu yetkilerin resmi vasiyetnamede açıkça belirlenmesi mümkündür.
17. Sonuç ve Değerlendirme
İçerik üreticiliği, Türkiye'de on binlerce kişinin geçimini sağladığı, milyonlarca kişinin günlük hayatını şekillendirdiği ve ekonomik açıdan giderek büyüyen bir sektördür. Ancak bu sektörün hukuki altyapısı — özellikle miras boyutunda — ciddi biçimde geride kalmaktadır.
Türk hukukunun dijital mirasa dair açık bir düzenleme içermemesi, içerik üreticileri ve aileleri için derin bir belirsizlik alanı yaratmaktadır. Bu belirsizliği gidermek için iki farklı perspektiften hareket edilmesi gerekmektedir: Devlet düzeyinde, 4721 sayılı TMK'ya dijital varlıklara ilişkin özel hükümlerin eklenmesi ya da ayrı bir dijital miras kanununun çıkarılması zorunlu görünmektedir. Bireysel düzeyde ise her içerik üreticisinin platform ayarlarını yapılandırması, resmi vasiyetname düzenlemesi, dijital varlık envanteri oluşturması ve kripto varlıklarının erişim bilgilerini güvenli biçimde saklattırması kritik önem taşımaktadır.
Antalya Bölge Adliye Mahkemesi'nin 2020 tarihli emsal kararı ve Almanya Federal Mahkemesi'nin 2018 tarihli kararı, ekonomik değer taşıyan dijital varlıkların miras kapsamında olduğunu açıkça ortaya koymaktadır. Bu kararlara dayanan mirasçılar, Türk mahkemelerine başvurarak dijital varlıklara erişim ve gelir tahsili talep edebilmektedir.
Son olarak şunu vurgulamak gerekir: Dijital miras planlama, bir lüks değil içerik üreticileri için günümüzde temel bir hukuki ihtiyaçtır. Geç kalındıkça ailenin bu varlıklara ulaşması zorlaşmakta; değerli içerikler ve birikmiş gelirler çözümsüz hukuki sorunların ortasında kaybolup gitmektedir.
İletişim ve Randevu
YILMAZ & TATLI Hukuk ve Danışmanlık Bürosu
Adres: Helis More Residence, Yalı Mah. Kadir Sk. No:14 Kartal / İstanbul
E-posta: yilmaztatlihukuk@gmail.com
Miras Hukuku | Dijital Varlıklar ve Fikri Mülkiyet | Ticaret ve Sözleşmeler Hukuku
ÖNEMLİ UYARI: Bu rehber, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 5846 sayılı FSEK, 6698 sayılı KVKK ve mevcut platform politikaları esas alınarak genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dijital miras alanındaki hukuki düzenlemeler hızla değişmekte; platform politikaları güncellenebilmektedir. Herhangi bir karar almadan önce mutlaka alanında deneyimli bir avukata danışılması önerilir. YILMAZ & TATLI Hukuk, bu metindeki genel bilgiler ışığında profesyonel hukuki destek alınmadan gerçekleştirilen işlemlerin sonuçlarından sorumlu tutulamaz.
Yorumlar