WhatsApp’tan ulaşın
top of page
Ara

Riskli Yapı Tespiti Nasıl Yapılır? Kentsel Dönüşüm Süreci ve Karot Testi

  • Yazarın fotoğrafı: Avukat Ramazan Yılmaz
    Avukat Ramazan Yılmaz
  • 6 gün önce
  • 7 dakikada okunur

Kentsel dönüşümde riskli yapı tespiti, 6306 sayılı Kanun kapsamında bir yapının deprem ve afet riski taşıyıp taşımadığını bilimsel yöntemlerle belirleyen ilk adımdır. 2026 yılı itibarıyla bu süreç, maliklerin talebiyle başlar, lisanslı kurumlar tarafından yürütülür ve elektronik sistem üzerinden tamamlanır. Karot testi ise beton dayanımının ölçülmesi için kullanılan temel teknik yöntemlerden biridir.


Bu yazıda kentsel dönüşümde riskli yapı tespiti nasıl yapılır, kimler talep edebilir, masraflar kime aittir, itiraz süresi ne kadardır ve karot testi süreci nasıl işler sorularına mevzuat metinleriyle yanıt verilir.


İçindekiler

  1. Kentsel Dönüşümde Riskli Yapı Tespiti Nedir ve Neden Yapılır?

  2. Kentsel Dönüşümde Riskli Yapı Tespitini Kimler Yaptırabilir?

  3. Kentsel Dönüşümde Riskli Yapı Tespiti Nerede ve Nasıl Başlatılır?

  4. Kentsel Dönüşümde Lisanslı Kurum ve Kuruluşlar Kimlerdir?

  5. Kentsel Dönüşümde Riskli Yapı Tespiti Süreci Adım Adım Nasıl İşler?

  6. Kentsel Dönüşümde Karot Testi Nedir ve Nasıl Yapılır?

  7. Kentsel Dönüşümde Riskli Yapı Tespiti Masrafları Kime Aittir?

  8. Kentsel Dönüşümde Riskli Yapı Tespitine İtiraz Süreci Nasıl İşler?

  9. Kentsel Dönüşümde Riskli Yapı Tespiti Engellenirse Ne Olur?

  10. Kentsel Dönüşümde Riskli Yapı Tespiti Sonrası Süreç Nedir?

  11. Sıkça Sorulan Sorular


1. Kentsel Dönüşümde Riskli Yapı Tespiti Nedir ve Neden Yapılır?

Kentsel dönüşümde riskli yapı tespiti, bir yapının ekonomik ömrünü tamamlamış olup olmadığını veya yıkılma ya da ağır hasar görme riski taşıyıp taşımadığını ilmî ve teknik verilere dayanarak belirleyen işlemdir. Bu tespit yapılmadan kentsel dönüşüm süreci resmen başlamaz.


6306 sayılı Kanun’un 2. maddesinde riskli yapı şöyle tanımlanır:


“Riskli yapı: Riskli alan içinde veya dışında olup ekonomik ömrünü tamamlamış olan ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı ilmî ve teknik verilere dayanılarak tespit edilen yapıyı,”

Tespitin amacı, can ve mal güvenliğini sağlamak üzere riskli yapıların belirlenmesi ve sonraki tahliye, yıkım veya güçlendirme işlemlerinin hukuki dayanağını oluşturmaktır. Yalnızca binanın yaşı riskli yapı sayılması için yeterli değildir. Mutlaka teknik inceleme gerekir.


2. Kentsel Dönüşümde Riskli Yapı Tespitini Kimler Yaptırabilir?

Kentsel dönüşümde riskli yapı tespiti öncelikle yapı malikleri veya kanuni temsilcileri tarafından yaptırılır. Kiracılar veya sınırlı ayni hak sahipleri doğrudan talepte bulunamaz.


Kanun’un 3. maddesinin birinci fıkrası bu hususu şöyle düzenler:

“Riskli yapıların tespiti, Başkanlıkça hazırlanacak yönetmelikte belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde masrafları kendilerine ait olmak üzere, öncelikle yapı malikleri veya kanuni temsilcileri tarafından, Başkanlıkça lisanslandırılan kurum ve kuruluşlara yaptırılır ve sonuç Başkanlığa veya İdareye bildirilir.”

Kat irtifakı veya kat mülkiyeti kurulmamış arsa paylı tapularda, arsa üzerinde fiilen bulunan yapının tespiti arsa payı sahibi tarafından yaptırılır. Yapı başkasına aitse ve bu durum tapuda şerh edilmişse, lehine şerh olan taraf talebi yapabilir.


Başkanlık veya İdare, belirlediği alanlarda süre vererek maliklerden tespit yaptırmasını isteyebilir. Süre içinde yaptırılmazsa resen tespit yapılır veya yaptırılır.


3. Kentsel Dönüşümde Riskli Yapı Tespiti Nerede ve Nasıl Başlatılır?

Kentsel dönüşümde riskli yapı tespiti elektronik yazılım sistemi üzerinden başlatılır. Malik veya kanuni temsilci, lisanslı bir kuruluşa başvurur. Kuruluş, sistem üzerinden yapı kaydı oluşturur. Uygulama Yönetmeliği’nin 7. maddesine göre daha önce aynı yapı hakkında riskli yapı tespit raporu düzenlenip düzenlenmediği kontrol edilir. Kural olarak her yapı için yalnızca bir adet riskli yapı tespit raporu düzenlenebilir.


Yapı kaydı oluşturulduktan sonra iki ay içinde tespit yapılmazsa maliklerden herhangi birinin talebiyle, altı ay içinde yapılmazsa Başkanlıkça resen kayıt silinir. İnşaat hâlinde olup ikamet edilmeyen yapılar ile metrukluk nedeniyle statik bütünlüğü bozulmuş yapılar riskli yapı tespitine konu edilmez.


4. Kentsel Dönüşümde Lisanslı Kurum ve Kuruluşlar Kimlerdir?


Kentsel dönüşümde riskli yapı tespiti yalnızca Başkanlıkça lisanslandırılan kurum ve kuruluşlar tarafından yapılabilir. Yönetmelik’in 6. maddesi lisans alabilecekleri şöyle sıralar:


  • Kamu kurum ve kuruluşları

  • Üniversiteler

  • Sermayesinin en az yüzde kırkı kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan şirketler

  • Depremden korunma ve deprem mühendisliği konularında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşları

  • Yapı Denetimi Hakkında Kanun’a göre izin belgesi almış yapı denetimi ve laboratuvar kuruluşları

  • İnşaat, jeoloji ve jeofizik mühendisleri odalarına büro tescili yaptırmış kurum ve kuruluşlar


Lisanslı kuruluşlarda görev alacak mühendislerin ilgili meslek odasına üyeliklerinin devam etmesi, mesleklerinde fiilen en az beş yıl çalışmış olmaları ve Başkanlıkça düzenlenen eğitim programlarına katılıp başarı belgesi almaları gerekir. En az bir inşaat mühendisinin görevlendirilmesi zorunludur. Lisanslı kurum ve kuruluşlar ülke genelinde tespit yapabilir.


5. Kentsel Dönüşümde Riskli Yapı Tespiti Süreci Adım Adım Nasıl İşler?


Kentsel dönüşümde riskli yapı tespiti süreci şu adımlardan oluşur:


  • Birinci adım – Başvuru: Malik veya kanuni temsilci lisanslı kuruluşa başvurur ve elektronik sistem üzerinden yapı kaydı oluşturulur.


  • İkinci adım – Teknik inceleme: Yapı, Yönetmelik ekinde yer alan Riskli Yapıların Tespit Edilmesine İlişkin Esaslara göre incelenir. Taşıyıcı sistem, beton dayanımı ve donatı durumu değerlendirilir.


  • Üçüncü adım – Rapor hazırlama: Lisanslı kuruluş raporu elektronik sistem üzerinden yapının bulunduğu ildeki Müdürlüğe veya yetki devri yapılmışsa İdareye gönderir. Raporda Ulusal Adres Veri Tabanı adresi ve bina kodu zorunludur.


  • Dördüncü adım – İnceleme ve bildirim: Müdürlük veya İdare raporu inceler. Eksiklik varsa iade eder. Eksiklik yoksa en geç on iş günü içinde tapu kütüğünün beyanlar hanesine işlenmek üzere tapu müdürlüğüne bildirir.


  • Beşinci adım – Tebliğ: Tespit tutanağı yapıya asılır, maliklere e-Devlet üzerinden bildirilir ve muhtarlıkta on beş gün ilan edilir. Kanun’un 3. maddesinin ikinci fıkrasına göre:

“Riskli yapı tespit işlemi, muhtarlıkta yapılan ilanın son günü ayni ve şahsi hak sahiplerine tebliğ edilmiş sayılır.”

Ayrıca riskli yapılar Başkanlığın internet sayfasında on beş gün ilan edilir.


6. Kentsel Dönüşümde Karot Testi Nedir ve Nasıl Yapılır?

Kentsel dönüşümde karot testi, beton dayanımının belirlenmesi amacıyla yapıdan numune alınması işlemidir. Riskli yapı tespiti, Yönetmelik’in 7. maddesine göre Ek-2’de yer alan Riskli Yapıların Tespit Edilmesine İlişkin Esaslara göre yapılır. Karot testi bu esaslar kapsamında kullanılan teknik yöntemlerden biridir.


Numune alındıktan sonra laboratuvar ortamında basınç dayanımı ölçülür. Donatı tespiti ve statik hesaplarla birlikte yapının deprem performansı değerlendirilir. Teknik detaylar Ek-2’de düzenlendiğinden, somut uygulamada lisanslı kuruluşun uyguladığı usuller bu esaslara uygun olmak zorundadır.


Karot testi yapılmadan yalnızca görsel inceleme ile riskli yapı raporu düzenlenemez. Tespit mutlaka ilmî ve teknik verilere dayanmalıdır.


7. Kentsel Dönüşümde Riskli Yapı Tespiti Masrafları Kime Aittir?

Kentsel dönüşümde riskli yapı tespiti masrafları öncelikle yapı maliklerine aittir. Kanun’un 3. maddesi ve Yönetmelik’in 7. maddesi bu hususu açıkça düzenler. Malikler tarafından yaptırılmadığı için Başkanlık veya İdare tarafından yapılan veya yaptırılan tespitlerin masraflarından malikler hisseleri oranında sorumludur. Masraflar, tebligatı takip eden bir aylık süre içinde ödenir. Süresinde ödenmeyen masraflar 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilir.


8. Kentsel Dönüşümde Riskli Yapı Tespitine İtiraz Süreci Nasıl İşler?

Kentsel dönüşümde riskli yapı tespitine itiraz süresi on beş gündür. Bu süre, muhtarlıkta yapılan ilanın son gününden itibaren işlemeye başlar. Kanun’un 3. maddesinin birinci fıkrasına göre:

“Riskli yapı tespitlerine karşı maliklerce veya kanuni temsilcilerince on beş gün içinde itiraz edilebilir.”

İtiraz, Müdürlüğe veya yetki devri yapılmışsa İdareye dilekçe ile yapılır. Süresi içinde yapılmayan veya malik/mirasçı tarafından yapılmayan itirazlar işleme alınmaz. İtirazlar teknik heyetler tarafından incelenir. Teknik heyet, üniversitelerden görevlendirilen öğretim üyeleri ile Bakanlık veya Başkanlık personelinden oluşur. Heyet, itiraz sebebine bağlı olmaksızın raporun teknik yönden ve Esaslara uygunluğunu inceler. Gerekirse yapıyı yerinde inceleyebilir. Nihai karar, yapının tespit tarihindeki durumuna göre verilir. İtiraz veya yargı kararı üzerine risk durumunun değişmesi hâlinde durum ilgili tapu müdürlüğüne bildirilir.


9. Kentsel Dönüşümde Riskli Yapı Tespiti Engellenirse Ne Olur?

Kentsel dönüşümde riskli yapı tespiti engellenirse resen tespit yapılabilir. Yapıya girilmesine izin verilmemesi, kapıların kilitlenmesi, tehdit veya cebir kullanılması gibi hâllerde Başkanlık veya İdare, mülki idare amirinden yazılı izin ve kolluk kuvveti talebinde bulunur. Verilen izne istinaden kapalı kapılar açılarak resen tespit yapılır. Engelleyenler hakkında tutanak tutulur ve Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur.


10. Kentsel Dönüşümde Riskli Yapı Tespiti Sonrası Süreç Nedir?

Kentsel dönüşümde riskli yapı tespiti kesinleştikten sonra tahliye ve yıkım süreci başlar. Maliklere doksan günden fazla olmamak üzere süre verilir. Bu süre içinde yıkılmazsa İdare veya Başkanlık yıkımı gerçekleştirir. Yıkım sonrası riskli yapı şerhi terkin edilir ve yerine 6306 sayılı Kanun kapsamında olduğuna dair belirtme yapılır. Ayrıca yapı yıktırılmadan önce de hisseleri oranında salt çoğunlukla yeni uygulamalara ilişkin karar alınabilir. Kültür ve tabiat varlığı olan yapılarda tespit kesinleştikten sonra durum ilgili koruma bölge kuruluna bildirilir ve kurulun kararına göre uygulama yapılır.


11. Sıkça Sorulan Sorular - Riskli Yapı Tespiti

  1. Kentsel dönüşümde riskli yapı tespiti kim tarafından yaptırılır? Öncelikle yapı malikleri veya kanuni temsilcileri tarafından, masrafları kendilerine ait olmak üzere Başkanlıkça lisanslandırılan kurum ve kuruluşlara yaptırılır.


  2. Kentsel dönüşümde karot testi zorunlu mudur? Tespit, Ek-2’deki Esaslara göre yapılır. Karot testi beton dayanımının belirlenmesi için kullanılan yöntemlerden biridir ve teknik incelemenin parçasıdır.


  3. Kentsel dönüşümde riskli yapı tespitine itiraz süresi ne kadardır? Muhtarlıkta yapılan ilanın son gününden itibaren on beş gündür.


  4. Kentsel dönüşümde riskli yapı tespiti masrafları kime aittir? Öncelikle maliklere aittir. Resen yapılan tespitlerde masraflar maliklerden hisseleri oranında tahsil edilir.


  5. Kentsel dönüşümde kiracı riskli yapı tespiti yaptırabilir mi? Hayır. Tespit talebi maliklere ve kanuni temsilcilerine aittir.


  6. Kentsel dönüşümde riskli yapı tespiti engellenirse ne olur? Kolluk kuvveti desteğiyle kapalı kapılar açılarak resen tespit yapılabilir.


  7. Kentsel dönüşümde riskli yapı tespiti kaç kez yapılabilir? Kural olarak her yapı için yalnızca bir adet riskli yapı tespit raporu düzenlenebilir.


  8. Kentsel dönüşümde riskli yapı tespiti sonrası ne olur? Tespit kesinleştikten sonra tahliye ve yıkım süreci başlar. Maliklere doksan günden fazla olmamak üzere süre verilir.


  9. Kentsel dönüşümde güçlendirme mümkün müdür? Teknik olarak mümkün olduğu tespit edilirse ilgili kararlar alınarak ve ruhsat alınarak güçlendirme yapılabilir.


  10. Kentsel dönüşümde elektronik sistem zorunlu mudur? Evet. Tespit talebi ve rapor gönderimi elektronik yazılım sistemi üzerinden yapılır.


Sonuç - Riskli Yapı Tespiti

Kentsel dönüşümde riskli yapı tespiti, 6306 sayılı Kanun ve Uygulama Yönetmeliği çerçevesinde malikler veya kanuni temsilcileri tarafından lisanslı kurumlara yaptırılan, bilimsel ve teknik verilere dayanan bir süreçtir. Tespit raporu elektronik sistem üzerinden gönderilir, incelenir ve muhtarlık ilanı ile tebliğ edilmiş sayılır. On beş günlük itiraz süresi, ilanın son gününden itibaren işlemeye başlar.


Karot testi, beton dayanımının belirlenmesi için kullanılan teknik yöntemlerden biridir ve Ek-2’deki Esaslar kapsamında uygulanır. Masraflar öncelikle maliklere aittir. Engelleme hâllerinde kolluk desteğiyle resen tespit yapılabilir.


Bu yazıda yer alan tüm usuller, süreler ve tanımlar, 6306 sayılı Kanun ve Uygulama Yönetmeliği metinlerinden doğrudan aktarılmıştır. Mevzuat değişiklikleri olabileceğinden, somut bir işlem öncesinde güncel Resmî Gazete metinleri ve ilgili idarelerin resmi duyuruları kontrol edilmelidir. Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Kentsel dönüşümde riskli yapı tespiti ve itiraz süreleri somut tebligat, ilan ve işlem tarihlerine göre hesaplanmalıdır.
Riskli yapı tespiti nasıl yapılır Kentsel dönüşüm başvuru süreci, karot testi aşamaları ve binanız için gereken yasal adımlar nedir Kentsel Dönüşüm Avukat
Riskli yapı tespiti nasıl yapılır Kentsel dönüşüm başvuru süreci, karot testi aşamaları ve binanız için gereken yasal adımlar nedir

Benzer Yazılar

Aşağıdaki içerikler bu konu ile doğrudan ilişkilidir:


Kurumsal Bilgilendirme ve İç Bağlantılar

Sitemizde yer alan tüm içerikler, ziyaretçilerimizin hukuki bilgiye daha hızlı ve doğru şekilde ulaşabilmesi amacıyla hazırlanmıştır. İlgili hukuki konular hakkında detaylı bilgi almak, güncel yayınlarımızı incelemek veya uzman ekibimizle iletişime geçmek için aşağıdaki sayfaları ziyaret edebilirsiniz:

Bu bağlantılar, site içerisinde ilgili içeriklere daha kolay ulaşmanızı sağlamak ve hukuki bilgilendirme sürecini daha verimli hale getirmek amacıyla sunulmuştur.


YT Hukuk

Hukuki uyuşmazlıklar ve güncel mevzuata ilişkin daha fazla bilgi almak için internet sitemizde yer alan diğer içerikleri inceleyebilirsiniz.


Adres: Helis More ResidenceYalı Mah. Kadir Sk. No:14Kartal / İstanbul

E-Posta:

Google Haritalar Konumu:

Yorumlar

bottom of page